باشد . الا ! و هر كس كه بر بغض آل محمد بميرد ( 1 ) ، روز قيامت مىآيد و بر پيشانى او نوشته كه : نوميد است اين بنده از رحمت خداى تعالى . الا ! و هر كه او بر دشمنى آل محمد بميرد ، كافر ميرد ( 2 ) . الا ! و هر كس كه بر دشمنى آل محمد بميرد ، بوى بهشت نشنود . پس چون اخبار مانند اين بسيار است ، محال باشد كه ( 3 ) قرآن منسوخ باشد ، و ( 4 ) سنت اخبار چنين مؤكد .
* ( وَمَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَه فِيها حُسْناً ) * ، گفت : هر كه او حسنتى اكتساب كند ، ما در حسن و ثواب ( 5 ) او بيفزاييم . الحسن بن على - عليه السلام - و عبد اللَّه عباس گفتند : حسنت ( 6 ) ، دوستى اهل البيت است . * ( إِنَّ اللَّه غَفُورٌ شَكُورٌ ) * ، خداى تعالى آمرزنده و شكر كنند [ ه ] يعنى ، مدح كننده بندگان را بر طاعت . و شكر ، در حق خداى تعالى مجاز باشد و مبالغت ، يعنى مدح به جايى رساند كه با شكر ( 7 ) ماند .
* ( أَمْ يَقُولُونَ افْتَرى عَلَى اللَّه كَذِباً ) * ، گفتند : سبب نزول آيت آن بود كه ، چون خداى تعالى مجاز باشد و مبالغت ، يعنى مدح به جايى رساند كه با شكر ( 8 ) ماند .
* ( أَمْ يَقُولُونَ افْتَرى عَلَى اللَّه كَذِباً ) * ، گفتند : سبب نزول آيت آن بود كه ، چون خداى تعالى آيت فرض مودت اهل البيت بفرستاد ، فى قوله : * ( إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى ) * ، گروهى ضعيف اعتقادان رسول را متهم داشتند ، گفتند : مىخواهد تا مردم را به اهل البيت خود راغب گرداند ( 9 ) [ 187 - ر ] ، خداى تعالى اين آيت فرستاد ، گفت :
بل مىگويند كه اين محمد بر خداى تعالى دروغ فرا بافت ( 10 ) ، و آيت مودت نه خداى فرستاد ( 11 ) . * ( فَإِنْ يَشَإِ اللَّه يَخْتِمْ عَلى قَلْبِكَ ) * ، اگر خداى خواهد مهر بر دل تو نهد .
مجاهد گفت : معنى آن است كه دلت به حفظ خود نگاه دارد و به الهام صبر ، تا طعن ايشان در دل تو اثر ( 12 ) نكند . قتاده گفت : معنى آن است كه اگر آن كرده بودى كه ايشان گفتند ، مهر بر دلت نهادى به نسيان قرآن بر سبيل عقوبت . و يجرى مجرى قوله : وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنا بَعْضَ الأَقاوِيلِ لأَخَذْنا مِنْه بِالْيَمِينِ ( 13 ) - الآيه . آنگه ابتدا كرد از حديثى منقطع از حديث اول ، گفت : * ( وَيَمْحُ ) * ( 14 ) * ( اللَّه الْباطِلَ ) * ، و او ( 15 ) در محل رفع است و
هامش
( 1 ) . ما : ميرد .
( 2 ) . آج ، ما : مرده باشد .
( 3 ) . ما ، گا ، لا ، آد ، افزوده : در .
( 5 - 4 ) . ما : حسن ثواب .
( 6 ) . آج ، ما ، گا ، لا ، آد ، افزوده : كه .
( 8 - 7 ) . آج : به شكر ، لا : تا به شكر .
( 9 ) . آج ، لا : كند .
( 10 ) . آج ، ما : فرا بافته است ، گا ، لا ، آد : فرو بافت .
( 11 ) . ما : فرستاده است .
( 12 ) . آج ، ما : كار .
( 13 ) . سورهء حاقه ( 69 ) آيات 44 و 45 .
( 14 ) . اساس ، آب ، آج ، لا : يمحوا كه با توجه به قرآن مجيد تصحيح شد .
( 15 ) . گا ، آد : اين جمله .