عبد اللَّه بن شداد گفت ، يك روز عباس عبد المطلب ، رسول را گفت : يا رسول اللَّه ! چرا قريش يكديگر را به چشم احترام و مودت مىنگرند و ما را به چشم بغض و عداوت ( 1 ) ؟ گفت : چنين مىكنند گفت : آرى همچنين مىكنند . رسول - عليه السلام - گفت : به آن خداى كه مرا به حق فرستاد كه ايمانشان درست نباشد تا شما را دوست ندارند براى من .
و قومى گفتند : اين آيت منسوخ است براى آن كه اين آيت به مكه آمد و رسول را در مكه يارى و ناصرى نبود ، خداى تعالى فرمود كه او را و اهل البيت او را دوست دارند . چون به مدينه آمدند و انصار يار او شدند ، خداى تعالى خواست تا حكم او در اين باب حكم پيغامبران مقدم باشد . چون گفتند : وَما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْه مِنْ أَجْرٍ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلى رَبِّ الْعالَمِينَ ( 2 ) ، حكايت از نوح و لوط و صالح و هود و شعيب - عليهم السلام ( 3 ) ، قُلْ ما سَأَلْتُكُمْ مِنْ أَجْرٍ فَهُوَ لَكُمْ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَى اللَّه ( 4 ) . . . ، و قوله : قُلْ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْه مِنْ أَجْرٍ وَما أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ ( 5 ) ، و قوله : أَمْ تَسْئَلُهُمْ أَجْراً فَهُمْ مِنْ مَغْرَمٍ مُثْقَلُونَ ( 6 ) ، أَمْ تَسْأَلُهُمْ خَرْجاً فَخَراجُ رَبِّكَ خَيْرٌ . . . ( 7 ) به اين آيتها ، آن آيت منسوخ بكرد . و اين قول ضحاك است و اين قولى است سخيف و ضعيف و نامرضى ، و دليل است بر جهل قايلش ، براى آن كه او گمان برده است كه دوستى آل محمد بر حقيقت مزد نبوت است ، و ( 8 ) نه چنين است براى آن كه [ 186 - ر ] مزد اداى شريعت و قيام به اعباء رسالت جز ثواب مؤبد نباشد مقرون به غايت اعظام و اجلال . و مودت اهل البيت خود تكليفى است از خداى تعالى بر ما كه بر آن مستحق ثواب باشيم ، و تكليف ما چگونه ثواب رسول باشد ؟ ( 9 ) پس چون اين باطل است به ادلت عقل سمع ، معلوم شد كه ( 10 ) در آيت استثنا منقطع است ، و چون چنين بود ، جمع توان كردن ميان آيت ( 11 ) ، و جمله آيت ( 12 ) محكم باشد ، نه آن ناسخ بود ، نه اين منسوخ و حكم همه بر جاى باشد .
هامش
( 1 ) . ما : نمىنگرند و به چشم بغض و عداوت مىنگرند ، آد ، افزوده : مىبينند .
( 2 ) . سورهء شعرا ( 26 ) آيهء 109 .
( 3 ) . آج ، ما ، گا ، لا ، آد ، افزوده : اين آيت بفرستاد .
( 4 ) . سورهء سبا ( 34 ) آيهء 47 .
( 5 ) . سورهء ص ( 38 ) آيهء 86 .
( 6 ) . سورهء طور ( 52 ) آيهء 40 ، سورهء قلم ( 69 ) آيهء 46 .
( 7 ) . سورهء مؤمنون ( 23 ) آيهء 72 .
( 8 ) . ما ، گا ، لا ، افزوده : اين ، آد : و اين نه چنان است .
( 9 ) . آج ، ما ، گا ، لا ، آد ، افزوده : بر سختر تكليفى ، و او را در آن چه نفع و خير باشد ؟
( 10 ) . آج ، ما ، گا ، لا ، آد ، افزوده : الا .
( 11 ) . ما : آيات ، گا ، آد : اين آيت و آيات .
( 12 ) . ما : آيات .