آنان را كه بشنوند ( 1 ) گفتار متابعت كنند ( 2 ) نيكوتر را ، ايشان آنان هدايت داده باشد خداى ايشان را ، ايشان خداوندان خرد باشند .
آن كس كه درست شد بر او گفتار عذاب ، تو برهانى آن را كه در دوزخ بود ؟
لكن آن را كه بترسند از خداى خود ايشان را بود غرفهها از بالاى ( 3 ) آن غرفههاى بناى كرده ، مىرود از زير آن جويها ، وعدهء خداست خلاف نكند خداى وعده را .
نبينى كه خداى فرو فرستاد از آسمان آبى برانداز آن را ( 4 ) چشمهها در زمين ، پس برون آرد ( 5 ) كشتى به خلاف يكديگر رنگهاى او ، پس خشك شود ، بينى آن را زرد شده ، پس كند آن را پوسيده ، در اين ياد كردى هست خداوندان عقل را .
قوله : * ( تَنْزِيلُ الْكِتابِ ) * - الآية ، تنزيل مرفوع است به خبر ابتداى محذوف ، اى ، هذا القول ( 6 ) تنزيل الكتاب . و روا بود كه تنزيل مبتدا بود ، * ( مِنَ ) * ( 7 ) * ( اللَّه ) * ، در جاى خبر او بود و التّقدير : تنزيل الكتاب صادر من اللَّه العزيز الحكيم . حق تعالى قرآن را تنزيل نام نهاد ، و تنزيل ( 8 ) باشد و اين مصدرى است در جاى مفعول براى مبالغت ، نحو قولهم : رجل رضى و مرضىّ [ 104 - پ ] و ماء سكب ، اى ، مسكوب .
و اگر قرآن را « منزل » گويند ، دليل كند بر حدوثش چون بر طريق مبالغت گويند اولى و أخرى كه دليل كند ( 9 ) . يعنى ، اين كتابى است از خداى تعالى فرود -
هامش
( 1 ) - دا : گوش فرا دارند .
( 2 ) - دا : و پسروى كنند .
( 3 ) - دا : از زور / از زبر .
( 4 ) - كذا در اساس و آب ، دا : براند آن را ، آج ، لب : در آورد آن را .
( 5 ) - دا : بيرون آورد به دو .
( 6 ) - دا ، آج ، لب : هذا القرآن .
( 7 ) - دا ، آج ، لب : و من اللَّه .
( 8 ) - دا ، آج ، لب ، افزوده : مصدر .
( 9 ) - آج ، لب : دليل حدوث كند .