* ( وَجاءَ مِنْ أَقْصَا الْمَدِينَةِ رَجُلٌ يَسْعى ) * ، گفت : از دور تر جايى از مدينهء انطاكيّه مردى مىآمد ، شتابان ، و آن حبيب بود مؤمن آل ( 1 ) يس . عبد اللَّه عبّاس و مقاتل گفتند :
حبيب بنى ( 2 ) اسرائيل النّجار بود . وهب گفت : مردى بود بيمار مجذوم و سراى او به اقصى شهر بود و مؤمن بود و كسبى كه به روز كردى نماز شام به دو نيم ( 3 ) كردى ، يك ( 4 ) به صدقه بدادى و يك نيمه نفقه كردى . چون بشنيد كه اهل شهر رسولان را به دروغ ( 5 ) مىدارند و متابعت نمىكنند ، بيامد بر طريق ( 6 ) امر معروف گفت : * ( يا قَوْمِ اتَّبِعُوا الْمُرْسَلِينَ ) * ، اى قوم ! تبع پيغامبران باشى .
* ( اتَّبِعُوا مَنْ لا يَسْئَلُكُمْ أَجْراً ) * ، متابعت كنى آنان را كه از شما بر اداى رسالت مزدى نمىخواهند ، * ( وَهُمْ مُهْتَدُونَ ) * ، و ايشان راه يافتهاند . قتاده گفت : اين حبيب در غارى بود ( 7 ) خداى را عبادت مىكرد چون به او رسيد كه پيغامبران آمدهاند و قوم را دعوت مىكنند با خداى ، از غار بيرون آمد و نصرت ايشان كرد و گفت : * ( اتَّبِعُوا الْمُرْسَلِينَ ) * - الآية . قوم گفتند : او را ، تو بر دين ما نهاى » بر دين اينانى ( 9 ) و خداى ايشان را بپرستى ؟ گفت : آرى .
* ( وَما لِيَ لا أَعْبُدُ الَّذِي فَطَرَنِي ) * ، و چه بوده است مرا كه نپرستم آن خداى را كه مرا آفريده ( 10 ) ! * ( وَإِلَيْه تُرْجَعُونَ ) * ، و رجوع شما در قيامت با اوست .
* ( أَ أَتَّخِذُ مِنْ دُونِه آلِهَةً ) * - الآية ، بدون خداى خدايانى گيرم كه اگر خداى تعالى به من ( 11 ) بدى و رنجى خواهد ، شفاعت ايشان مرا سود ندارد و غنا نكند از من ، و ايشان مرا بنرهانند ( 12 ) .
* ( إِنِّي إِذاً لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ ) * ، تقدير آن كه : ان فعلت ذلك ، اگر چنين كنم ( 13 ) در ضلالى و گمراهيى باشم روشن .
هامش
( 1 ) - دا : ندارد ، لب : من آل .
( 2 ) - كذا در اساس و آب ، دا ، آج ، لب : حبيب بن .
( 3 ) - دا ، آج ، لب : به دو نيمه .
( 4 ) - دا ، آج ، لب : يك نيمه .
( 5 ) - دا : رسولان را دروغ ، آج ، لب : رسول را دروغ .
( 6 ) - آج ، لب : و بر طريق .
( 7 ) - دا : ندارد .
( 8 ) - اساس و آب : نهءاى .
( 9 ) - آج : ايشانى ، لب : ايشان .
( 10 ) - دا ، آج ، لب : آفريد .
( 11 ) - آج ، لب : بر من .
( 12 ) - آب ، لب : برهانند .
( 13 ) - لب : كنيم .