يزيد بن ابي حبيب وصف اصحاب رسول كرد ، گفت : ايشان ( 1 ) به لذّت و شهوت نخورند ( 2 ) ، و جامه براى جمال نپوشند ( 3 ) ، از طعام به سدّ جوع قناعت كنند ( 4 ) چندان كه ايشان را قوّت دهد ( 5 ) بر عبادت ، و از لباس چندان كه عورت پوش باشد و سرما و گرما باز دارد . بعضى صحابه گفتند : اسراف مرد آن ( 6 ) باشد كه هر چه آرزو دارد ( 7 ) بخرد و بخورد .
* ( وَالَّذِينَ لا يَدْعُونَ مَعَ اللَّه إِلهاً ) * ( 8 ) ، و آنان كه با خداى خداى ديگر را نخوانند و نپرستند . عبد اللَّه بن مسعود گفت از رسول پرسيدم و گفتم : كدام گناه عظيمتر است ؟ گفت : آن كه با خداى انباز گيرند ، و او آفريدگار خلق ( 9 ) . گفتم : پس كدام ؟
گفت : آن كه فرزندان را بكشد ترس درويشى ( 10 ) ، و آن كه ( 11 ) با او طعام خورد . گفتم :
پس ( 12 ) ؟ گفت : آن كه با زن همسايه زنا كند خداى تعالى اين آيت تصديق او بفرستاد ( 13 ) : * ( وَلا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّه إِلَّا بِالْحَقِّ ) * ، و نكشند ( 14 ) آن نفس را كه خداى تعالى كشتن آن به حرام كرد الَّا بالحقّ ، يعنى در قصاص و حدود . * ( وَلا يَزْنُونَ ) * ، و زنا نكنند .
و در خبر است كه لقمان حكيم گفت : نگر تا زنا نكنى كه اوّلش مخافت است و آخرش ندامت . * ( وَمَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ يَلْقَ أَثاماً ) * ، اى اثما ، بزه بيند ، يعنى جزاى بزه .
لقمان بن عامر گفت : [ ابو امامة الباهلى را گفتم مرا حديثى گوى كه از رسول - عليه السّلام - شنيده باشى ، گفت ] ( 15 ) شنيدم از رسول - عليه السّلام - كه گفت : اگر سنگى گران از كنار دوزخ در دوزخ اندازند ، به هفتاد سال به قعر دوزخ نرسد ، انّما در
هامش
( 1 ) . همهء نسخه بدلها طعام .
( 2 ) . مش : نخوردند .
( 3 ) . همهء نسخه بدلها : نپوشيدند .
( 4 ) . همهء نسخه بدلها : كردند .
( 5 ) . همهء نسخه بدلها : بود .
( 6 ) . همهء نسخه بدلها : مردمان .
( 7 ) . همهء نسخه بدلها : آيد .
( 8 ) . همهء نسخه بدلها آخر .
( 9 ) . همهء نسخه بدلها است .
( 10 ) . همهء نسخه بدلها را .
( 11 ) . همهء نسخه بدلها : يا آن كه .
( 12 ) . كذا : در اساس و ديگر نسخه بدلها ، چاپ شعرانى كدام .
( 13 ) . همهء نسخه بدلها : آيت فرستاد به تصديق او .
( 14 ) . اساس : مكشيد ، با توجّه به آط و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 15 ) . اساس : ندارد ، از آط ، افزوده شد .