أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ ( 1 ) . . . ، چه قتال با كافران باشد ، و همه جاهلان كافر نباشند .
ابو برزة الاسلمى روايت كرد كه ، رسول - عليه السّلام - گفت : قومى باشند از امّت ( 2 ) و ايشان را نيافريدهاند پس از اين خواهند بود ، پندارى كه من ايشان را مىبينم ، من ايشان را دوست دارم و ايشان مرا دوست دارند ، ايشان نصيحتگر ( 3 ) يكديگر باشند ، و آنچه دارند بر يكديگر مبذول دارند ( 4 ) . به نور خداى تعالى روند در ميان مردمان بر خفيه و تقيّه از مردمان پوشيده و كرانهاى ( 5 ) گرفته ، مردم از ايشان به سلامت باشند ، صابر و حليم [ 136 - ر ] باشند . دلهاى ايشان به ذكر خداى باز گردد ، و مسجدها ( 6 ) آبادان ( 7 ) دارند . بر كوچكان رحمت كنند و بزرگان را حرمت دارند ، و با يكديگر مواسات ( 8 ) كنند ، و توانگرشان بر درويش بذل كند ( 9 ) . قوى ايشان بر ضعيف رحمت كند ( 10 ) . بيمار پرسيدن به پاى دارند ، و از پى جنازه ( 11 ) بروند . در ميانه آن كه رسول اين مىگفت ، يكى از حاضران گفت ( 12 ) : با بنده رفق كنند ؟ رسول - عليه السّلام - گفت : كلَّا ! ايشان را رفيق نباشد ، يعنى بنده نباشد ايشان را ايشان خدمت خود به نفس خود كنند ، و ايشان بر خداى از آن گرامىتر باشند كه دنيا بر ايشان فراخ كند .
آنگه رسول - عليه السّلام - اين آيت برخواند : * ( وَعِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الأَرْضِ هَوْناً ) * .
حسن بصرى چون اين روايت بخواندى ، گفتى : اين وصف روزشان ( 13 ) است ، و وصف شبشان ( 14 ) اين است كه پس از اين مىگويد :
* ( وَالَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّداً وَقِياماً ) * ، به روز با مردمان معاملت چنين كنند [ و ] ( 15 ) معاشرت ، چون شب در آيد به خدمت خداى ( 16 ) چنين قيام نمايند كه همه شب در نماز
هامش
( 1 ) . سورهء فتح ( 48 ) آيهء 29 .
( 2 ) . همهء نسخه بدلها من .
( 3 ) . همهء نسخه بدلها : نصيحت كن .
( 4 ) . همهء نسخه بدلها و .
( 5 ) . همهء نسخه بدلها : كرانه .
( 6 ) . همهء نسخه بدلها : به نماز .
( 7 ) . كذا در اساس ، مش : آباد .
( 8 ) . همهء نسخه بدلها : مواسا .
( 10 - 9 ) . آط ، آب ، آج ، آز ، مش : كنند .
( 11 ) . همهء نسخه بدلها : از قفاى جنازهها .
( 12 ) . همهء نسخه بدلها كه .
( 13 ) . همهء نسخه بدلها : روز ايشان .
( 14 ) . همهء نسخه بدلها : شب ايشان .
( 15 ) . اساس : ندارد ، از آط ، افزوده شد .
( 16 ) . همهء نسخه بدلها خود .