و آنان را كه عمل صالح كنند تا خليفه كند ( 1 ) ايشان را در زمين چنان كه كرد خليفه ( 2 ) آنان را كه پيش ايشان بودند و تمكين كند ( 3 ) ايشان را دين آنان كه بپسنديد ( 4 ) براى ايشان ، و بدل كند ( 5 ) ايشان را از پس ترسشان ايمنى كه مرا پرستند ، انباز نگيرند به من چيزى ، و هر كه كافر شود پس از آن ايشان فاسقان ( 6 ) اند .
و به پاى دارى نماز و بدهى زكات و فرمان برى پيغامبر را تا باشد كه بر شما رحمت كنند .
مپندارى آنان را كه كافر شدند به عاجز كننده ( 7 ) اند در زمين و جاى ايشان دوزخ ( 8 ) ، و بد جايى ( 9 ) است آن .
قوله تبارك و تعالى : * ( وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمالُهُمْ كَسَرابٍ بِقِيعَةٍ ) * ، حق تعالى در اين آيت مثل زد و تشبيه كرد اعمال كافران را در نفى ثبات و قبول و وقوع به موقع خود به سراب آب نماى ، گفت : آنان كه كافر شدند اعمال ايشان چون [ 108 - پ ] سرابى است ، و سراب آن باشد كه مردم در بيابان به گرمگاه [ نگاه ] ( 10 ) بكند ، سپيدى ( 11 ) زمين شوره آفتاب در او شعاع افگنده بود گمان برد كه آب است ، و براى آن سراب خواندند ( 12 ) كه يتسرّب كالماء ، اى يجري . * ( بِقِيعَةٍ ) * ، جمع قاع ، كجيرة و جار . و « قاع » ، زمين فراخ ساده باشد ، و يجمع ايضا على اقواع و قيعان . آنگه به آن جاى رسد چيزى نبيند ، همچنين عمل كافر او گمان برد كه چيزى مىكند چنان كه گفت : . . . وَهُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً ( 13 ) ، ايشان گمان برند كه كارى نكو مىكنند ، چون به وقت جزا ( 14 ) هيچ محصول نباشد آن را به آنچه گمان برده باشند به خلاف آن باشد ، و
هامش
( 1 ) . آط ، آب ، مش : بدل گردانند .
( 2 ) . آط : كه بدل گردانيدن ، آب ، مش : كه بدل گردانيدند .
( 3 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، آل ، مش : دستگاه داد .
( 4 ) . آط ، آب ، آج : بپسنديدند .
( 5 ) . آج ، لب ، آل : بدل گردانيد .
( 6 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، آل ، مش : تباهكاران .
( 7 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، آل ، مش : فوت شدندگان .
( 8 ) . آط ، آب ، آج ، لب : آتش است .
( 9 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، آل : و بد بازگشتنى .
( 10 ) . اساس : ندارد ، از آط ، افزوده شد .
( 11 ) . آج ، لب ، آل : سفيدى .
( 12 ) . همهء نسخه بدلها : سرايش خوانند .
( 13 ) . سورهء كهف ( 18 ) آيهء 104 .
( 14 ) . همهء نسخه بدلها رسد .