و شبانگاه به مسجد رود و مسجد بگزيند بر خانههاى ( 1 ) ديگر الَّا و او را بنزديك خداى نزلى معدّ و بژارده ( 2 ) باشد در بهشت چنان كه يكى از ما بنزديك دوستى شود به زيارت نه او اجتهاد كند در كرامت او ؟
سهل بن سعد ( 3 ) السّاعدىّ روايت كرد از رسول - عليه السّلام - كه او گفت : هر كه بامداد و شبنگاه ( 4 ) به مسجد شود اميد بر آن تا علمى آموزد از كسى ، يا كسى را علمى ( 5 ) آموزد ثواب او ثواب مجاهدان باشد در سبيل خداى كه جهاد بكنند و غنيمت بردارند .
و هر كس كه نه ( 6 ) براى اين به مسجد شود ، همچنان باشد كه به نظاره كارى رود ( 7 ) ، ببيند آن چيز و او را نصيبى نباشد ( 8 ) نمازكنان را بيند و از ايشان نباشد ، و ذاكران را بيند و از ايشان نباشد . آنگه گفت : * ( رِجالٌ ) * ، مردانىاند . گفتند : براى آن تخصيص كرد مردان را ، كه بر زنان نماز جماعت و نماز آدينه نيست ، و اين قول آن كس باشد كه گفت : مراد به « بيوت » مساجد است . آنگه وصف كرد آن مردان را گفت : * ( لا تُلْهِيهِمْ ) * ، مردانىاند كه ايشان را مشغول نكند هيچ تجارت و بازارگانى و نه بيع و شرا از ذكر خداى تعالى ، به خلاف آنان كه : وَإِذا رَأَوْا تِجارَةً أَوْ لَهْواً انْفَضُّوا إِلَيْها وَتَرَكُوكَ قائِماً ( 9 ) . . . ، آواز طبل بر آمد كه كاروان طايف در مدينه آمد ، و رسول در نماز آدينه بود او را رها كردند و برفتند ، توانگران به تجارت و درويشان به نظاره . اگر گويند : نه تجارت اسمى است واقع بر بيع و شرا ، چرا گفت پس از او : و لا بيع ؟
گوييم ، واقدى گفت : تجارت عبارت است از شرا دون بيع ، بيانش قوله : وَإِذا رَأَوْا تِجارَةً ( 10 ) ، يعنى شرا براى آن كه اهل مدينه فروختنى نداشتند براى خريدن بيرون آمدند ، و كانّه قال : * ( لا تُلْهِيهِمْ ) * شرى * ( وَلا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّه ) * .
* ( وَإِقامِ الصَّلاةِ ) * ، اقامت صلاة ( 11 ) خواست ، « تا » بيفگند براى اضافت ، چه اين « تا »
هامش
( 1 ) . همهء نسخه بدلها : جايهاى .
( 2 ) . آط ، آل ، مش : بجاره ، آب : و يجارده ، آج ، لب : بچارده .
( 3 ) . آب ، آج ، لب ، آل : سهل بن سعيد .
( 4 ) . همهء نسخه بدلها : شبانگاه .
( 5 ) . آط ، آج ، لب ، آز ، آل ، مش در .
( 6 ) . مش از .
( 7 ) . همهء نسخه بدلها و .
( 8 ) . همهء نسخه بدلها : و از آن نصيبى نبايد .
( 10 - 9 ) . سورهء جمعه ( 64 ) آيهء 11 .
( 11 ) . همهء نسخه بدلها : الصّلوة .