قوله تعالى : * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُيُوتاً غَيْرَ بُيُوتِكُمْ ) * - الاية . عدىّ بن ثابت گفت : سبب نزول آيت آن بود كه ، زنى انصارى بنزديك رسول ( 1 ) آمد و گفت : يا رسول اللَّه ! اوقاتى است كه مرا حالتى مىباشد كه من نمىخواهم كه پدرم يا فرزندم مرا بدان حالت ببينند ، و ايشان در سراى من مىآيند و ديگران ( 2 ) ، مرا از آن كراهت است ، چگونه سازم ؟ خداى تعالى اين آيت فرستاد و خطاب كرد با جملهء مؤمنان ، گفت : اى گرويدگان به خدا و رسول ! در هيچ خانه مشوى كه نه خانهء ( 3 ) شما باشد ، * ( حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا ) * ، تا مستأنس نشوى . بعضى مفسّران گفتند : اين « استيناس » ، به معنى استيذان است ، يعنى تا دستورى خواهى .
سعيد جبير گفت از عبد اللَّه عبّاس كه : قرآن منزل اين است كه : « حتّى تستأذنوا » ، و لكن نويسنده را خطا افتاد و ابىّ كعب و عبد اللَّه عبّاس و اعمش « حتّى تستأذنوا » خواندند ، و بيشتر مفسّران گفتند : در آيت تقديم و تأخيرى است ، و تقدير آن است كه : حتّى تسلَّموا على اهلها و تستأذنوا ( 4 ) ، براى آن كه سلام پيش از استيذان بايد ، و در مصحف عبد اللَّه مسعود مقدّم ( 5 ) مؤخّر نبشته است چنين كه گفتيم .
عمرو بن سعيد ( 6 ) الثّقفىّ گفت : مردى به در حجرهء رسول آمد دستورى خواست و گفت : ا الج ( 7 ) ، در آيم ؟ رسول - عليه السّلام - كنيزكى را ( 8 ) - نام او روضه - گفت : اين مرد دستورى نمىداند خواستن ، برو و او را بياموز . او بيامد و گفت : يا هذا ، چون دستورى خواهى ، اوّل بگوى : السّلام عليكم ا ادخل . مرد اين بشنيد و بياموخت و بگفت ( 9 ) .
دستورى داد تا ( 10 ) در سراى رفت ، و اگر اين تعسّف نكنند از تقديم و تأخير ( 11 ) روا باشد ، چه « واو » ايجاب ترتيب نكند ، روا بود كه آنچه در لفظ مقدّم بود در معنى و مراد مؤخّر باشد .
هامش
( 1 ) . آل عليه السّلام .
( 2 ) . همهء نسخه بدلها و .
( 3 ) . آج ، لب ، آل : جاى .
( 4 ) . آج ، لب ، آل : ليستأذنوا .
( 5 ) . مش و .
( 6 ) . همهء نسخه بدلها : عمرو بن سعد .
( 7 ) . همهء نسخه بدلها : الج .
( 8 ) . همهء نسخه بدلها گفت .
( 9 ) . همهء نسخه بدلها او را .
( 10 ) . آب : با .
( 11 ) . همهء نسخه بدلها هم .