گفت : ايشان را به زمين مكّه بر . جبريل ( 1 ) در پيش ايستاد و مىرفت ، و ابراهيم - عليه السّلام - بر اثر ( 2 ) مىرفت با هاجر و اسماعيل . هر كجا به جايى خوش برسيد آبى و گياهى و عمرانى و آبادانيى و خصبى و نعمتى بودى ، گفتى : يا جبريل ! اين جا فرود آرم اينان را ؟ گفتى : نه ، كه فرمان نيست ، تا برسيد ( 3 ) به زمين مكّه ، و آن زمينى است كه در او آبى و گياهى نباشد ، و زمينى است شوره سنگلاخ كه كشت ( 4 ) نرويد .
جبريل گفت : اين جا فرو نه اينان را و برو . ابراهيم - عليه السّلام - ايشان را آن جا بنهاد و برگرديد به فرمان خداى ، هاجر گفت : يا خليل اللَّه ! ما را بر كه رها مىكنى ؟
او هيچ جواب نداد . آخر گفت : خداى فرمود تو را كه ما را ( 5 ) اين جا رها كن ( 6 ) ؟ گفت :
آرى . گفت : خداى تعالى ما را ضايع نكند ( 7 ) . آنگه آن قدرى آب كه در بن ( 8 ) مشكى مانده بود ( 9 ) به ايشان رها كرد و برفت . ايشان آن آب باز خوردند و تشنه شدند ، و كودك تشنه شد و او را شير نماند . نگاه كرد نزديكتر كوه به او و كوتاهتر صفا بود . بر آن جا دويد تا هيچ كسى را بيند و يا آوازى شنود . كس ( 10 ) را نديد . از آن جا فرود ( 11 ) دويد ( 12 ) تا همچونين 1 » هفت بار بكرد ( 14 ) در بار هفتم آوازى شنيد ( 15 ) از اين جانب و از آن جانب بنگريد ( 16 ) كس را نديد . دگر باره هم آن ( 17 ) آواز بشنيد ، گفت : اى خداوند اين آواز ! من تو را نمىبينم و آوازت مىشنوم ، اگر توانى تا فرياد رسى ( 18 ) بكنى بكن كه ما هلاك شديم . آن فريشته ظاهر شد و بنزديك اسماعيل آمد و پاى او بگرفت و پاشنهء او در زمين ماليد ، چشمهاى آب از زير پاى او روان شد و سر در بيابان نهاد .
هامش
( 1 ) . قم ، مش عليه السّلام .
( 2 ) . قم ، آز او .
( 3 ) . آو ، بم ، آب ، آج ، آز ، آل ، لب ، مش : برسيدند
( 4 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز قم و آل بر او .
( 5 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز قم و مل : مرا .
( 6 ) . آو ، بم ، آب ، آج ، آز ، آل . لب : كنى ، مش : كنيد .
( 7 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز قم و مل : نگذارد .
( 8 ) . مش ، آز ، آب ، آل : در اين .
( 9 ) . قم ، آو ، آب ، آج ، بم ، مل ، آز ، آل ، لب : مشك مانده بود ، مش : مشك بود .
( 10 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز قم و مل : هيچكس .
( 11 ) . همهء نسخه بدلها : فرو .
( 12 ) . همهء نسخه بدلها و بر كوه مروه دويد ، كس را نديد ، دگر باره بر كوه صفا دويد و دگر باره با كوه مروه دويد .
( 13 ) . قم ، مل : همچنين ، ديگر نسخه بدلها : ندارد .
( 14 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز قم و مل : بگرديد .
( 15 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز آب ضعيف .
( 16 ) . آو ، آج ، بم ، مل ، آل ، لب ، مش : نگريد ، آب ، آز : بگرديد .
( 17 ) . قم : هم از آن ، مل ، آل ، آج ، لب ، مش : همان .
( 18 ) . قم ، آو ، بم ، مل ، آز ، آل ، مش : رسى .