از او برگردند ، فريشتهاى مىآيد به دست او مطراق ( 1 ) سر كجى باشد و خداى او را زنده كند و آن فريشته او را باز نشاند و گويد : چه مىگويى ؟ اگر مرد مؤمن بود گويد :
اشهد ان لا إله الَّا اللَّه وحده لا شريك له و اشهد انّ محمّدا عبده و رسوله . آن فريشته گويد : صدقت ، راست گفتى . آنگه درى از دوزخ برگشايد و گويد : بنگر اگر كافر بوديت ( 2 ) اين جاى تو بودى امّا چون مؤمنى خداى تعالى آن جاى بدين جاى بدل كرد براى تو ، و درى از بهشت در گور او گشايد ( 3 ) و گور بر او فراخ كند ( 4 ) . و امّا كافر و منافق را گويد : چه مىگويى ؟ او گويد : لا ادرى ، ندانم . او را گويند : لا دريت ( 5 ) و لا اهتديت ، مداناش و راه مياباش ( 6 ) . آنگه درى از بهشت برگشايند و او را گويند ( 7 ) : در نگر اگر مؤمن بوديت ( 8 ) اين جاى تو بودى ، امّا چون كافر شدى بدل كردند جاى تو را به اين جاى و درى از دوزخ بر او گشايد ( 9 ) . آنگه آن فريشته از آن مطراق يكى به سر او فرو كوبد كه همهء خلايق بشنوند مگر جنّ و انس . بعضى اصحابان ( 10 ) گفتند : يا رسول اللَّه ! هيچ كس نباشد كه فريشتهاى با مطراقى بر سر او بايستد و الَّا بترسد او و چيزى نتواند گفتن . رسول - عليه السّلام - گفت :
يثبّت اللَّه الَّذين امنوا بالقول الثّابت فى الحيوة الدّنيا و فى الاخرة .
ابو هريره گفت : مرد در گور آواز نعل آنان كه از گور ( 11 ) او باز گردند بشنود ، اگر مرد مؤمن باشد ، نماز او بر سرينانش ( 12 ) باشد و زكات او بر راستش و روزهء او بر چپش و افعال خير و صدقه و صله ( 13 ) و فعل معروف و احسان با مردمان بر پاينانش ( 14 ) . چون
هامش
( 1 ) . همهء نسخه بدلها : مطرقه .
( 2 ) . قم ، آب ، مل ، آز ، آل ، مش : بودى ، آو ، بم : بوديتى .
( 3 ) . آو ، آب ، آز ، آل ، مش : گشايند .
( 4 ) . آو ، بم ، آب ، آز ، آل : كنند .
( 5 ) . آب ، آز ، لا ادريت .
( 6 ) . آو ، بم ، آب ، آز ، آج ، آل : مدانيا و راه ميابيا .
( 7 ) . قم : بگشايد و او را گويد .
( 8 ) . قم ، آب ، آز ، آج : آل ، بودى ، بم : مىبودى ، آو ، بوديتى .
( 9 ) . قم : بم : برگشايد ، آب ، برگشايند ، مل ، آز ، آل ، آج ، مش : بر او گشايند .
( 10 ) . آو ، بم ، آز ، آل ، آب ، آج ، لب ، مش : صحابه .
( 11 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز آب : جنازه .
( 12 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز قم و مل و لب : بر بالينش .
( 13 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز قم رحم .
( 14 ) . آو ، آب ، آز ، آل : پاينش ، بم ، آج ، لب ، مش : پائينش ، مل : پايانش .