دانى كه به بهشت كه شود ؟ گفتند : اللَّه و رسوله اعلم ، خداى و پيغامبر عالمتر .
گفت : آن مهاجران ( 1 ) كه سدّ ثغور كنند به ايشان و دفع مكاره كنند ، يكى از ايشان بميرد و حاجت او در دل او باشد كه قضاى آن نتواند ( 2 ) كردن . فريشتگان بيايند و از هر درى مىدرآيند ( 3 ) و مىگويند : * ( سَلامٌ عَلَيْكُمْ بِما صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ . ) *
محمّد بن ابراهيم روايت كند از رسول - عليه السّلام - كه ( 4 ) : هر سال يك بار با جماعت صحابه بيامدى به زيارت گور شهيدان ، و گفتى : * ( سَلامٌ عَلَيْكُمْ بِما صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ . ) *
* ( وَالَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّه مِنْ بَعْدِ مِيثاقِه ) * ، آنگه گفت : آنان كه عهد خداى بشكافند ( 5 ) پس از آن كه استوار كرده باشند ، و ببرند از آن كه خداى فرمود كه با ايشان بپيوندند و در زمين تباهى كنند . بيشتر مفسّران بر آنند كه : مراد به اين آيت ، خارجياناند كه بغى كنند و بر امام عدل بيرون آيند ، و آن ، آناناند كه رسول - عليه السّلام - با امير المؤمنين على گفت :
يا علىّ انّك ستقاتل النّاكثين و القاسطين و المارقين .
و اگر حمل كنند بر عموم ، اوليتر باشد . * ( وَيَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللَّه بِه أَنْ يُوصَلَ ) * ، هم بر عموم گرفتن اوليتر باشد . * ( وَيُفْسِدُونَ فِي الأَرْضِ ) * ، گفتند : مرا محارباناند ، فى قوله : إِنَّما جَزاءُ الَّذِينَ يُحارِبُونَ اللَّه وَرَسُولَه وَيَسْعَوْنَ فِي الأَرْضِ فَساداً » . . . ،
آنگه گفت : ايشان آن باشند كه نصيب ايشان لعنت بود و بدى سرا ، يعنى دوزخ كه سراى عقاب است .
قوله : * ( اللَّه يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَيَقْدِرُ ) * ، حق تعالى در اين آيت ذكر آن كرد كه رازق بر حقيقت اوست ، و قبض و بسط آن به فرمان اوست . گفت : خداى بگستراند روزى بر آن كه ( 7 ) خواهد ، و تنگ كند بر آن كه ( 8 ) خواهد . و القدر و القتر ، التّضييق ، و منه قوله تعالى : وَمَنْ قُدِرَ عَلَيْه رِزْقُه ( 9 ) . . . ، و قوله :
هامش
( 1 ) . بم ، آب ، آز ، آج ، لب : مجاهدان ، مل : از مهاجر آن كه .
( 2 ) . قم : نتوانند .
( 3 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز قم و مل : در مىآيند .
( 4 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز قم او گفت .
( 5 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز قم و مل : نقض كنند .
( 6 ) . سورهء مائده ( 5 ) آيهء 33 .
( 8 - 7 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مل او .
( 9 ) . سورهء طلاق ( 65 ) آيهء 7 .