بودن . * ( وَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ ) * و ايشان زيانكاران باشند .
ابو هريره روايت كرد از رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله - كه او گفت :
لتأخذنّ كما اخذت الامم من قبلكم ذراعا به ذراع و شبرا بشبر و باعا بباع حتّى لو انّ احدا من اولئك دخل جحر ضبّ لدخلتموه
گفت : شما همان طريقت گيرى كه آنان كه پيش شما بودند رش ( 1 ) به رش ( 2 ) و بدست به بدست ، و ور به ور ( 3 ) تا اگر [ يكى ] ( 4 ) از ايشان در سوراخ سوسمارى شده باشد شما نيز همچنان كنى . آنگه ابو هريره مصداق اين حديث را گفت و اگر خواهى تا صحّت اين بدانى برخوانى قول خداى تعالى :
* ( كَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ كانُوا أَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَأَكْثَرَ أَمْوالًا وَأَوْلاداً . . . ) * الايه . گفتند : يا رسول اللَّه ! چنان كه پارسيان و روميان و اهل كتاب ؟ گفتند ( 5 ) : نيستند اين مردمان مگر از جنس ايشان ! عبد اللَّه عبّاس گفت در اين آيت : ما اشبه اللَّيلة بالبارحة گفت :
اين بنى اسرائيلاند كه ما را به ايشان تشبيه كردند . و عبد اللَّه مسعود گفت : شما مانندهترين مردمانى به بنى اسرائيل به سمت و هدى و طريقت ، متابع عمل ايشانى چنان كه پاى نعل با پاى نعلم ماند و پر تير با پر تير ، الَّا آن است كه نمىدانم كه شما گوساله مىپرستى يا نه ! و حذيفة بن اليمان گفت : منافقان شما بترند از منافقان عهد رسول ، گفتيم : چگونه ؟ گفت : براى آن كه ايشان نفاق پوشيده داشتند و شما انفاق آشكارا بكردى .
* ( أَ لَمْ يَأْتِهِمْ ) * نيامد به ايشان ، يعنى همانا نرسيد به ايشان يعنى به منافقان خبر آنان كه پيش ايشان بودند . آنگه تفصيل ( 6 ) داد آن جمله را ، گفت : قوم نوح ، مجرور بر بدل الَّذين قوم نوح بودند ( 7 ) كه من ايشان را به طوفان غرق كردم و عاد و قوم هود كه ايشان را به باد هلاك كردم ، [ و ثمود و قوم صالح كه ايشان را به رجفه و صيحه هلاك كردم و قوم ابراهيم را - عليه السّلام - از نمرود و اتباعش كه ايشان را به سراسك
هامش
( 2 - 1 ) . همه نسخه بدلها : ارش .
( 3 ) . آو ، آج ، بم : بار به بار مل : ور به ود مج : و در هون .
( 4 ) . اساس : ندارد از آو ، افزوده شد .
( 5 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مل : گفت .
( 6 ) . آو ، آج ، بم ، مل ، مج : تفضيل .
( 7 ) . اساس : گفت قوم بر بدل قوم نوح بودند به قياس با نسخهء آج ، تصحيح شد .