منقار الطَّير لآلة النّقر . و « نقير » ، فعيل به معنى مفعول بود بر ( 1 ) قول عبد اللَّه عبّاس .
* ( أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ ) * ، يا حسد مىبرند [ 318 - ر ] اين جهودان بر عرب به آن كه خداى تعالى محمّد را در ميان ايشان فرستاد .
عبد اللَّه عبّاس و مجاهد و ضحّاك و سدّى و عكرمه گفتند : مراد به « ناس » محمّد است - صلَّى اللَّه عليه و آله - جهودان حسد بردند او را بر نبوّت . بعضى دگر گفتند : مراد رسول است ، او را حسد كردند بر آن كه خداى تعالى او را نه زن حلال كرد ، جهودان طعن زدند گفتند : اگر پيغمبر ( 2 ) بودى او را چنين همه زنان نبودى .
خداى تعالى گفت ايشان را : اين عجب مىآيد و نمىدانند كه بنزديك داود صد زن بودند و او را حلال بود ، و بنزديك سليمان هزار زن بودند ، سيصد مهيره و هفصد ( 3 ) سرّيّه .
رسول - عليه السّلام - گفت : اى عجب صد و هزار بيشتر باشد يا نه ! بر ايشان به آن عدد انكار نبود ، بر من به اين عدد چرا انكار است ؟ چون اين بشنيدند بعضى امساك كردند .
خداى تعالى گفت : * ( فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ بِه وَمِنْهُمْ مَنْ صَدَّ عَنْه ) * ، سدّى گفت : آيت در ابراهيم خليل - عليه السّلام - آمد كه او سالى زرعى بسيار كرد ، زرع او به برآمد و زرع ديگران تباه شد ، او را حسد كردند . چون محتاج شدند به طعام آمدند و از او طعام خواستند ، او گفت : هر كه ايمان آرد طعامش دهم ، و هر كه نيارد ندهمش . بعضى ايمان آوردند و بعضى نياوردند ، فذلك قوله : * ( فَمِنْهُمْ مَنْ آمَنَ بِه وَمِنْهُمْ مَنْ صَدَّ عَنْه ) * .
در تفسير باقر آمد - عليه السّلام - كه : مراد به « ناس » محمّد است و آل محمّد ، و مراد به حاسدان آنانند كه رسول را بر نبوّت حسد كردند و آل او را بر امامت ، بيانش قوله تعالى : * ( فَقَدْ آتَيْنا آلَ إِبْراهِيمَ الْكِتابَ وَالْحِكْمَةَ ) * ، گفت : ما آل ابراهيم را كتاب داديم و حكمت ، و آل ابراهيم شامل است بر محمّد و اهل البيت [ او ] ( 4 ) ، و مراد به « كتاب » قرآن است ، و به « حكمت » نبوّت ، و به « ملك عظيم » امامت ، و اين جمله
هامش
( 1 ) . اساس ، وز : و ، با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 2 ) . وز ، تب : پيغامبر .
( 3 ) . تب : هفتصد .
( 4 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .