آرند . آنگه حق تعالى گويد : به روى ( 1 ) هر كس را كه وزن دينارى ايمان در دل او بوده است او را ( 2 ) به يارى ( 3 ) . آنگه گويد : آن را كه وزن [ نيم ] ( 4 ) دينار بوده است او را به در آرى ( 5 ) تا به آن جا رساند كه گويد : هر كس را كه مثقال ذرّه اى ايمان در دل او بوده است او را از دوزخ به يارى ( 6 ) .
آنگه ابو سعيد خدرىّ گفت : هر كس كه اين راست ندارد و اين را تصديق نكند ، گو اين آيت بخوان كه : * ( إِنَّ اللَّه لا يَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضاعِفْها وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْه أَجْراً عَظِيماً ) * ، و اين بر سبيل توسّع و مبالغه باشد هم در آيت هم در خبر ، چه وزن مثقال نه در ايمان و نه در ظلم بر حقيقت نبود كه آن هر دو عرض است ، و ثقل در اجسام باشد ، گويند : بار خدايا ! ما برفتيم و هر كه را شناختيم از دوزخ بيرون آورديم و كس نماند آن جا كه در او خيرى بوده است ( 7 ) .
حق تعالى گويد : پيغامبران شفاعت كردند و فرشتگان شفاعت كردند و مؤمنان شفاعت كردند ( 8 ) و شفاعت ايشان برسيد ، و رحمت من كه أرحم الرّاحمينام بماند ، آنگه بفرمايد تا يك دو قبضه از آتش دوزخ برگيرند در آن جا جماعتى باشند كه :
قد احترقوا حتى صاروا حمما ( 9 ) ،
سوخته شده باشند تا فحم گشته باشند ، بفرمايد تا ايشان را بيرون آرند و ايشان را به آبى آرند كه آن را ماء الحيوة ( 10 ) گويند ، آن آب بر ايشان ريزند ايشان برويند چنان كه دانه در سنبل ، از پوست بيرون آيند چنان كه دانهء مرواريد ، بر روى ايشان نوشته كه : عتقاء اللَّه ، آزاد كردگان خداى .
آنگه بفرمايد تا ايشان را به بهشت برند ، و گويند هر چه شما را آرزو و تمنّاست شما راست ، گويند : بار خدايا ! با كس اين كرامت نكردى كه با ما ، حق تعالى گويد : شما را بر من از اين بهتر است ، گويند : بار خدايا ! بهتر از اين چه باشد ؟
گويد : رضاى من ، رضايى كه پس از آن خشم نگيرم بر شما هرگز .
هامش
( 1 ) . فق ، مر : برويد .
( 2 ) . وز ، آج ، لب از دوزخ .
( 6 - 3 ) . آج ، لب ، فق ، مر : بياريد .
( 4 ) . اساس : ندارد ، از وز افزوده شد .
( 5 ) . آج ، لب ، فق ، مر : آريد .
( 7 ) . وز ، آج : بودست .
( 8 ) . اساس : كرديم ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 9 ) . مر : فحما .
( 10 ) . آج ، مر : مادّة الحيوة .