* ( وَنُدْخِلْكُمْ مُدْخَلًا كَرِيماً ) * ، عاصم و اهل مدينه خواندند : « مدخلا » به فتح الميم . و « مدخل » موضع دخول باشد ، و باقى قرّاء خواندند : « مدخلا » به ضمّ ميم ، و آن مصدر باشد و موضع باشد و مفعول باشد ، و او را به جاى كريم بريم يعنى بهشت .
ابو سعيد خدرىّ و ابو هريره روايت كردند كه رسول - عليه السّلام - يك روز بر منبر گفت : به آن خداى كه جان من به امر اوست - سه بار و خاموش شد . مردم گريستن گرفتند از آن كه ندانستند كه رسول - عليه السّلام - [ آن ] ( 1 ) سوگندان ( 2 ) چرا ياد كرد ، آنگه گفت : هيچ بنده ( 3 ) نباشد كه او پنج نماز بگذارد و ماه رمضان روزه دارد و از كباير اجتناب كند و الَّا درهاى بهشت بر او بگشايند چنان كه بر هم مىآيد . آنگه اين آيت بخواند : * ( إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْه ) * - الاية ( 4 ) .
* ( وَلا تَتَمَنَّوْا ما فَضَّلَ اللَّه بِه بَعْضَكُمْ عَلى بَعْضٍ ) * - الاية ، مفسّران گفتند : سبب نزول آيت آن بود كه زنان جمع شدند و رسولى كردند ( 5 ) به رسول خداى - عزّ و جلّ - و گفتند : يا رسول اللَّه ! نه خداى تعالى خداى مردان است و زنان ( 6 ) ، و تو پيغامبرى به مردان و زنان ! چرا خداى تعالى ( 7 ) همه ذكر مردان مىكند و ذكر زنان نمىكند ؟ ما مىترسيم كه نباد ( 8 ) كه در ما خيرى نيست ، يا ما خداى را به كار نهايم ! خداى تعالى اين آيت بفرستاد ، و نيز قوله : إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِماتِ ( 9 ) ، و قوله : أَنِّي لا أُضِيعُ عَمَلَ عامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى ( 10 ) ، و قوله : مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى ( 11 ) .
بعضى دگر گفتند : سبب نزول آيت آن بود كه چون خداى تعالى آيت ميراث فرستاد و گفت : لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الأُنْثَيَيْنِ ( 12 ) ، يك مرد را دو چندان ميراث باشد كه يك ( 13 ) زن را . زنان گفتند : يا سبحان اللَّه ! چرا چنين باشد ، ما اوليتريم كه نصيب ما
هامش
( 1 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به وز و همهء نسخه بدلها افزوده شد .
( 2 ) . آج ، لب ، فق ، مر : سوگند .
( 3 ) . فق ، تب : بندهء / بنده اى .
( 4 ) . مر قال اللَّه تعالى .
( 5 ) . تب : روان كردند .
( 6 ) . همهء نسخه بدلها : مردان و زنان است .
( 7 ) . اساس را ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها زايد مىنمايد .
( 8 ) . آج ، لب ، فق ، مر : مبادا ، تب : نبادا .
( 9 ) . سورهء احزاب ( 33 ) آيهء 35 .
( 10 ) . سورهء آل عمران ( 3 ) آيهء 195 .
( 11 ) . سورهء نحل ( 16 ) آيهء 97 .
( 12 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 11 .
( 13 ) . اساس ، وز ، آج ، لب ، فق ، مر : دو ، با توجّه به تب تصحيح شد .