امّا سهام موارث شش است ، نصف است ، و ربع ، و ثمن ، و ثلثان ، و ثلث ، و سدس . امّا « نصف » سهم چهار كس بود : شوهر با عدم فرزند ، و فرزند زاده - و اگر چه نازل باشند ، و سهم دختر است ، و سهم خواهر است كه از مادر و پدر باشد . و سهم خواهر است از پدر چون خواهر مادرى و پدرى نباشد ( 1 ) .
و « ربع » سهم دو كس بود : سهم شوهر با وجود فرزند و يا فرزند زاده ، و سهم زن با عدم فرزند و فرزند زاده - و اگر چه نازل باشند .
و « ثمن » سهم زن است با وجود فرزند يا فرزند زادگان - و اگر چه نازل باشند ، لا غير .
و « ثلثان » سهم [ سه ] ( 2 ) كس باشد : سهم دو دختر يا بيشتر ، و سهم دو خواهر يا بيشتر هر گه كه از يك پدر و مادر باشند ، و سهم دو خواهر پدرى يا بيشتر هر گه كه خواهر مادرى و پدرى نباشد .
و « ثلث » سهم دو كس باشد : سهم مادر باشد با عدم فرزند و فرزند زاده و عدم آن كه او را حجب كند ، و سهم دو كس يا بيشتر از كلاله مادر .
و « سدس » سهم پنج كس باشد : سهم هر يكى از مادر و پدر با وجود فرزند يا فرزندزاده ، و سهم مادر [ باشد با عدم فرزند ] ( 3 ) و فرزند زاده با وجود آن كه حجب كند .
و آنان كه حجب كنند بنزديك اهل البيت دو برادر باشند ، يا يك برادر و دو خواهر ، يا چهار خواهر چون مادرى و پدرى باشند ، يا پدرى باشند دون مادرى ، و سهم هر يكى ( 4 ) از كلالهء مادر اگر نرينه باشد اگر مادينه .
و آن كس كه او ساقط نشود از ميراث به ديگران و با يكديگر ميراث گيرند شش كس باشند : مادر و پدر و پسر و دختر و زن و شوهر ، اين سر جمله است كه گفته شد از مقدّمات مواريث بر سبيل اختصار بر مذهب اهل البيت - عليهم السّلام - و اين را شرحى ( 5 ) مطوّل بود و در كتب فقه ما مشروح است ، و اختلاف فقها نيز رها كرده شد ،
هامش
( 1 ) . اساس : باشد ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 2 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 3 ) . اساس و وز : ندارد ، با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 4 ) . آج ، لب ، فق ، مر : هر يك .
( 5 ) . آج ، لب ، فق ، مر : شرح .