* ( فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّه وَفَضْلٍ ) * ، برگشتند از آن جا و باز ( 1 ) خانه شدند با نعمت خداى و فضل و افزونى او . و گفتهاند : مراد به « نعمت » عافيت است ، و به « فضل » آن سود كه ايشان را بود در تجارت و معاملهء بازار موسم بدر - چنان كه قصّه آن برفت .
* ( لَمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ ) * ، نرسيد ايشان را بدى ، يعنى قتل و جراحتى و مكروهى ( 2 ) .
در خبر است كه صادق ( 3 ) - عليه السّلام - گفت :
عجبت لمن يفزع اربعا كيف لا يفزع الى اربع ،
عجب از آن كه ( 4 ) از چهار چيز ترسد ، چگونه پناه با چهار چيز ندهد ! يكى از آن كه از دشمنى ( 5 ) ترسد ، چرا فزع نكند با اين كلمه كه : * ( حَسْبُنَا اللَّه وَنِعْمَ الْوَكِيلُ ) * ، و مىشنود كه خداى تعالى به عقب اين ( 6 ) مىگويد : * ( فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّه وَفَضْلٍ لَمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ ) * ، و ( 7 ) آن كه او از مكر ماكرى ترسد ، چرا پناه با اين كلمه نبرد ( 8 ) : وَأُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّه إِنَّ اللَّه بَصِيرٌ بِالْعِبادِ ( 9 ) ، و مىشنود كه خداى تعالى به عقب آن مىگويد : فَوَقاه اللَّه سَيِّئاتِ ما مَكَرُوا ( 10 ) . و عجب [ از ] ( 11 ) آن كه او را غمى باشد و چگونه پناه با اين ( 12 ) ندهد : لا إِله إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ ( 13 ) . و مىشنود كه خداى تعالى به عقب اين مىگويد : فَاسْتَجَبْنا لَه وَنَجَّيْناه مِنَ الْغَمِّ وَكَذلِكَ نُنْجِي الْمُؤْمِنِينَ ( 14 ) . و عجب از آن كه او زيادت مال طمع دارد و فزع نكند با اين كلمه كه : ما شاءَ اللَّه لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّه ( 15 ) ، و مىشنود كه خداى تعالى به عقب اين مىگويد : فَعَسى رَبِّي أَنْ يُؤْتِيَنِ ( 16 ) خَيْراً مِنْ جَنَّتِكَ ( 17 ) .
* ( وَاتَّبَعُوا رِضْوانَ اللَّه ) * ، و متابعت رضاى خداى كردند ، يعنى طاعت خداى و رضا از باب ارادت باشد ، و سبب آن بود كه ايشان گفتند : يا رسول اللَّه ! اين كه ما كرديم غزا
هامش
( 1 ) . دب ، آج ، لب ، فق : و به آن .
( 2 ) . مر و .
( 3 ) . مر : امام جعفر صادق .
( 4 ) . مر : عجب مىدارم از كسى كه .
( 5 ) . دب ، آج ، لب ، فق : دشمن .
( 6 ) . اساس بود ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها زايد مىنمايد .
( 7 ) . مر ديگر .
( 8 ) . كذا : در اساس ، همهء نسخه بدلها : ندهد .
( 9 ) . سورهء غافر ( 40 ) آيهء 44 .
( 10 ) . سورهء غافر ( 40 ) آيهء 45 .
( 11 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 12 ) . دب كلمات .
( 13 ) . سورهء انبياء ( 21 ) آيهء 87 .
( 14 ) . سورهء انبياء ( 21 ) آيهء 88 .
( 15 ) . سورهء كهف ( 18 ) آيهء 39 .
( 16 ) . اساس : وز ، آج ، لب ، فق : يؤتينى ، با توجّه به دب و ضبط قرآن تصحيح شد .
( 17 ) . سورهء كهف ( 18 ) آيهء 40 .