* ( فَإِنْ تَوَلَّوْا ) * ، اگر ايشان اين قبول نكنند و اعراض نمايند و پشت بر اين گفتار كنند ، * ( فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ ) * ، بگويى ( 1 ) كه گواه باشيد ( 2 ) بر آن كه ما مسلمانيم ، انقياد كرديم و گردن نهاديم اين گفتار را .
چون اين آيت آمد ، رسول - عليه السلام - نامه ( 3 ) نوشت به قيصر ملك الرّوم :
من محمّد رسول اللَّه الى هرقل عظيم الرّوم ، سلام على من اتّبع الهدى ، امّا بعد فانّي ادعوك الى الاسلام فاسلم تسلم ، اسلم يؤتك اللَّه اجرك مرّتين فان تولَّيت فانّ عليك اثم الإرّيسين ( 4 ) ،
و كتب هذه الاية : * ( يا أَهْلَ الْكِتابِ تَعالَوْا ) * الى * ( كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَبَيْنَكُمْ ) * - الاية ، از محمد رسول خدا به هرقل كه بزرگ روم است . سلام بر آن باد كه پسر و راه راست باشد [ 432 - ر ] . من تو را به اسلام مىخوانم ، اسلام آر تا سلامت يا بى ، اسلام آر تا مزدت دوباره باشد ، و اگر از اسلام عدول كنى و برگردى بر تو باشد بزه ( 5 ) ، و اين آيت بر نوشت ( 6 ) بر آخر نامه و بفرستاد ( 7 ) .
بگو اى اهل كتاب ( 8 ) ، اى جهودان و ترسايان : * ( لِمَ تُحَاجُّونَ فِي إِبْراهِيمَ ) * ، چرا محاجّت و مخاصمت مىكنيد ( 9 ) در ابراهيم ( 10 ) ؟ و انجيل نيامد الَّا پس ( 11 ) او ، چه عهد موسى ( 12 ) - عليه السلام - از پس عهد ابراهيم بود ، و جهودى پيش از توريت و موسى نبود ، و ترسايى ( 13 ) پيش از انجيل و عيسى نبود . و از ميان ابراهيم و موسى هزار سال بود ، و از ميان موسى و عيسى دو هزار سال بود . * ( أَ فَلا تَعْقِلُونَ ) * ، عاقل نهايد ( 14 ) ؟ يعنى عقل كار نمىبنديد ( 15 ) .
* ( ها أَنْتُمْ هؤُلاءِ ) * ، مدنيان خوانند ( 16 ) بى همزه و بى مدّ الَّا به مقدار آن كه « الفي »
هامش
( 1 ) . مج و ديگر نسخه بدلها : بگوى / بگويى بگوييد .
( 2 ) . دب : باشى / باشيد .
( 3 ) . وز ، دب ، آج ، لب ، فق ، مب : نامه / نامه اى .
( 4 ) . دب : اثم الاسين ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : اثم الاثمين .
( 5 ) . كذا : در مج و ديگر نسخه بدلها ، چاپ شعرانى ( 3 / 70 ) : بزه بزهكاران .
( 6 ) . دب : بنوشت .
( 7 ) . چاپ شعرانى ( 3 / 70 ) قوله : * ( يا أَهْلَ الْكِتابِ ) * .
( 8 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : بگو اهل كتاب را .
( 9 ) . دب : مىكنى / مىكنيد .
( 10 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر و توريت .
( 11 ) . دب از .
( 12 ) . وز ، دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر و عيسى .
( 13 ) . مب : ترسا ، مر : ترسايان .
( 14 ) . وز : نه يد ، دب : نيى .
( 15 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، نمىبندى / نمىبنديد .
( 16 ) . وز ، دب ، مب ، مر : خواندند .