است كه اوّل نمازى كه خداى تعالى فريضه كرد نماز پيشين بود ، و اوّل نمازى كه به آن روى به كعبه كرد رسول - عليه السّلام - نماز پيشين بود . و از خصايص او آن كه :
نماز آدينه ( 1 ) بر اين وجه كه مىكنند نماز پيشين باشد ، و اين مذهب ماست در بعضى روايات اصحاب ما .
و قولى ديگر آن است كه : نماز ديگر است ، و اين قول امير المؤمنين علىّ است و عبد اللَّه مسعود و ابو هريره و نخعى و زرّ بن حبيش و حسن بصرى و قتاده و ابو ايّوب ( 2 ) و ضحّاك و مقاتل و كلبى و مذهب ابو حنيفه است ، و مذهب ماست به روايت بعضى اصحاب از امير المؤمنين علىّ ( 3 ) - عليه السّلام - و باقر و صادق - عليهما السّلام .
و سمرة بن جندب روايت كند از رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله - كه گفت :
صلاة الوسطى هى العصر ،
گفت : نماز وسطى نماز ديگر است .
براء بن عازب گفت : بر ( 4 ) عهد رسول - عليه السّلام - چند گاه مىخوانديم : « حافظوا على الصّلوات و صلاة العصر » ، آنگه اين قراءت منسوخ شد بقوله تعالى : * ( وَالصَّلاةِ الْوُسْطى . ) *
و عايشه و حفصه [ 316 - پ ] روايت مىكنند ( 5 ) از رسول - عليه السّلام - كه او گفت : نماز ديگر است . و روايت مىكنند ( 6 ) كه رسول - عليه السّلام - روز احزاب گفت :
شغلونا عن صلاة الوسطى صلاة العصر ملأ اللَّه قبورهم نارا ،
ما را مشغول باز كردند از نماز وسطى كه نماز ديگر است ، خداى گورهايشان ( 7 ) پر از آتش كناد . آنگه قضاى آن بكرد بين العشائين .
عبد العزيز بن مروان ( 8 ) گفت : تنى چند از صحابه مرا بر ( 9 ) رسول فرستادند - و من كودك بودم - تا او را بپرسم از « صلاة وسطى » . رسول - عليه السّلام - مرا ( 10 ) بگرفت ، و
هامش
( 1 ) . همهء نسخه بدلها كه كنند .
( 2 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : ابو يوسف .
( 3 ) . مب : علىّ بن ابى طالب .
( 4 ) . مب : در .
( 5 ) . مب ، مر : روايت كردند .
( 6 ) . مج ، وز ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : روايت كردند .
( 7 ) . مج ، وز ، دب : گورهاشان ، فق ، مب ، مر : گورهاى ايشان .
( 8 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : عبد العزيز مروان .
( 9 ) . همهء نسخه بدلها : به .
( 10 ) . همهء نسخه بدلها : دست من .