اللَّيل و ملائكة النّهار .
و ابو رجاء العطاردىّ ( 1 ) گفت : عبد اللَّه عبّاس نماز بامداد به جماعت بكرد در مسجد بصره [ 316 - ر ] ، و قنوت بكرد در او ، و چون فارغ شد گفت : نماز وسطى اين است كه خداى ما را فرمود كه در او قنوت كنى ، و اين جمله حجّت شافعى است .
بعضى دگر گفتند : نماز پيشين است ، و اين قول زيد بن ثابت است و اسامة بن زيد و ابي سعيد الخدرىّ ( 2 ) و عايشه ، گفتند : براى آن اين نماز را تخصيص كرد به ذكر كه « اثقل صلاة على النّاس » ، براى آن كه وقت گرمگاه و قيلوله باشد ، و بعضى مردمان در بازار و معاملات ( 3 ) مشغول باشند .
زيد بن ثابت گفت : نماز پيشين در قفاى رسول وقت بودى كه يك صف يا دو صف نماز كردندى از اين سبب را ، تا رسول - عليه السّلام - گفت : همّت كردم كه سراى قومى بسوزند در سر ايشان كه نماز پيشين به نماز حاضر نمىآيند ، بر اين ( 4 ) سبب اين آيت آمد : * ( حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَالصَّلاةِ الْوُسْطى ) * ، و دليل ايشان اين است كه اين نماز ميانه ( 5 ) روز است ، براى آنش نماز ميانين مىخواند ( 6 ) .
و ابو ذرّ روايت كند از امير المؤمنين علىّ ( 7 ) از رسول - عليه السّلام - كه گفت : خداى تعالى را در آسمان دنيا حلقه اى است ميان آسمان ، چون آفتاب بدان جا رسد نيمه روز باشد ، چون ( 8 ) به آن حلقه به در شود زوال آفتاب باشد ، چون آفتاب به آن حلقه بشود همه چيز ( 9 ) خداى را - جلّ جلاله - تسبيح كند ، خداى تعالى براى شرف آن وقت را گفت ( 10 ) : آن نماز كنى ، و آن وقت را به ذكر ، و آن نماز را به ذكر تخصيص كرد ، و در آن ساعت درهاى آسمان گشاده باشد ، و دعا در آن وقت مستجاب بود .
و دگر آن كه : آن نماز ميانين است از نمازهاى روز ، و از خصايص اين نماز آن
هامش
( 1 ) . اساس : با خطَّى متفاوت از متن : ابو رجاء العطار ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 2 ) . همهء نسخه بدلها : ابو سعيد الخدرى .
( 3 ) . همهء نسخه بدلها : معاملت .
( 4 ) . مب ، مر : بدين .
( 5 ) . همهء نسخه بدلها : بميانه .
( 6 ) . مب : خواننده .
( 7 ) . مب : علىّ بن ابى طالب .
( 8 ) . مج ، وز ، آج ، لب ، فق ، مب : كه چون : مب : كه چون آن .
( 9 ) . مج ، وز ، دب ، آج ، لب ، فق : چيزى .
( 10 ) . مب : بگفت كه .