دهد ، خداى تعالى او را از شراب غسلين بچشاند ، و آن در شكم همچنان جوشد كه آب بر آتش .
و ازيدكم يا اهل الشام
، رسول - عليه السّلام - گفت : شارب خمر روز قيامت از تشنگى سر بر زمين مىزند و مىگويد : وا عطشاه !
و ازيدكم يا اهل الشام
، رسول - عليه السّلام - گفت : هر كه در پيش ( 1 ) او آيتى باشد از كتاب خداى ، و او خمر فرو ريزد آن جا ، به هر حرفى كه در آن آيت بود فريشته اى بيايد و به موى پيشانى او در آويزد ، و ( 2 ) او را پيش خداى آرد تا قرآن با او خصومت كند ، و هر كه را قرآن خصم باشد او مقهور و مغلوب بود .
و ازيدكم يا اهل الشام
، خداى تعالى هم به آن لفظ كه نهى مىكند از عبادت اصنام ، نهى مىكند از خمر ، در حقّ اصنام مىگويد : فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الأَوْثانِ ( 3 ) . . . ، در باب خمر مىگويد : فَاجْتَنِبُوه ( 4 ) . . . ، و به قولى مراد به « رجس » نه اوثان است خمر است ، يعنى پليديى از جهت اوثان ، على تقدير الرّجس الصّادر من جهة الاوثان ، و بر اين قول « من » ابتداى غايت باشد .
و ازيدكم يا اهل الشام
، رسول - عليه السّلام - در باب خمر چند كس را لعنت كرد : خمر را لعنت كرد و آن كه فشارد ، و آن كه فرمايد تا فشارند ، و ساقى را ، و شاربش را ، و حاملش را كه بر گيرد ، و آن را كه به او برند ، فان تاب تاب اللَّه عليه ، اگر توبه كند خداى تعالى توبه اش بپذيرد لقوله : * ( إِنَّ اللَّه يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ ) * ( 5 ) . « توّابان » ، آنان باشند كه از كرده توبه كنند ، و متطهّران آنان باشند كه خود نكنند و خويشتن از آن پاكيزه دارند .
و الخمر جماع الأثم و امّ الخبائث و مفتاح الشّرّ ،
خمر جمع ( 6 ) بزه است ، و مادر پليديهاست ، و كليد همه شرها و بديهاست .
قوله : * ( وَالْمَيْسِرِ ) * ، يعنى القمار . مراد به « ميسر » قمار است . عبد اللَّه عبّاس گفت :
در جاهليّت فرد به اهل و مال و فرزند قمار باختى . چون بماندى و مقمور ( 7 ) شدى از
هامش
( 1 ) . مج ، وز ، دب ، لب ، فق ، مب ، مر : در نفس .
( 2 ) . همهء نسخه بدلها : تا .
( 3 ) . سورهء حج ( 22 ) آيهء 30 .
( 4 ) . سورهء مائده ( 5 ) آيهء 90 .
( 5 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 222 .
( 6 ) . همهء نسخه بدلها : مجمع .
( 7 ) . فق : مقهور .