عليه السّلام :
خير النّاس رجل ممسك بعنان فرسه في سبيل اللَّه كلَّما سمع هيعة طار اليها ،
بهترين مردمان مردى باشد ( 1 ) عنان اسب به دست گرفته در سبيل خداى - عزّ و جلّ - هرگه كه آوازى بشنود آن جا شتابد .
آنگه ( 2 ) حق تعالى چون صفات اين ابرار به كمال بگفت ، گفت : * ( أُولئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا ) * ، اينان راستيگرانند ( 3 ) ، اى في ايمانهم و ايقانهم و اتقانهم و مقالهم و مجالهم ( 4 ) و اقوالهم و اعمالهم و عهودهم و عقودهم ، تا مصداق آن آيت بود كه : مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّه عَلَيْه ( 5 ) .
از عبد اللَّه عبّاس روايت چنين كردند كه چون اين آيت بخواند گفت : اين صفت پيغامبران است ، و كيست كه طاقت اين دارد مگر ( 6 ) پيغامبرى ( 7 ) يا پيغامبر سيرتى ( 8 ) فرشته سريرتى ( 9 ) ، ليس الشّأن فى الماء ( 10 ) انّما الشّأن فى السّقاء ( 11 ) ، سخن در سيرت نيست سخن در سريرت است ، براى آن كه سيرت با خلق است و سريرت با حقّ است ، چو ( 12 ) در سريرت به فرمان حقّ اقتدا كرد خلقان را فرمودند تا در سيرت به دو اقتدا كنند ، اگر حسن ( 13 ) سيرت را اقتدا بايد كردن ، صدق سريرت را سجده بايد كردن ، اگر اين جا پاى در خط بايد نهادن آن جا سر بر خط بايد نهادن ، نبينى كه در حقّ آدم - عليه السّلام - سيرتى ظاهر نشده بود جز « انبئوني ( 14 ) » كه فرشتگان به آن اقتدا كردند ، و لكن چون در باطنش سريرتى بود با حقّ ، مقدسان حضرت را گفتند : اسْجُدُوا لآدَمَ . . . ( 15 ) ، چرا چنين بايد ؟ از درگاه ما منشورى دارد به توقيع إِنَّ اللَّه اصْطَفى آدَمَ ( 16 ) . . . ، چو توقيع به خطَّ ماست ، كه را زهره باشد كه سر بر خطَّ ما ننهد ، يا پاى از خطَّ ما بنهد ؟ اگر آدم را به
هامش
( 1 ) . دب ، مب ، مر كه .
( 2 ) . همهء نسخه بدلها : بدان كه .
( 3 ) . مج : راستگيرانند .
( 4 ) . همهء نسخه بدلها و مصالحهم .
( 5 ) . سورهء احزاب ( 33 ) آيهء 23 .
( 6 ) . مج : حكم .
( 7 ) . آج ، لب ، فق ، مب : پيغامبران .
( 8 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر يا .
( 9 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : سيرتى .
( 10 ) . آج : النّماء .
( 11 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : البقاء .
( 12 ) . همهء نسخه بدلها : چون .
( 13 ) . همهء نسخه بدلها : چنين .
( 14 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 31 .
( 15 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 34 .
( 16 ) . سورهء آل عمران ( 3 ) آيهء 33 .