* ( وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ ، الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ ) * - الاية ، صادق گفت - عليه السّلام : همه ( 1 ) در حقّ او آمد چون خبر برادرش جعفر آوردند از مؤته ، او بشنيد گفت : * ( إِنَّا لِلَّه وَإِنَّا إِلَيْه راجِعُونَ ) * . گفتند : كس نگفته بود پيش ( 2 ) او ، حق تعالى گفت : من سنّت كردم تا از پس او هر مصيبت زده ( 3 ) به او اقتدا كند در اين گفتن .
* ( أُولئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ ) * ، اگر آيت بر قول اوّل حمل كنند كه مراد عامّهء امّتاند . حق تعالى مىگويد : چو ( 4 ) كسى را مصيبتى رسد ، او اين كلمه ( 5 ) گويد ، صلوات من بر او باد ، اى سبحان اللَّه ! تو در حقّ او لفظ صلوات روا ندارى ، در حقّ خود روا دارى ، اگر تو به نوعى مصيبت رسيده اى ، او به انواع مصيبت رسيده است ، منها ، از آن جمله يكى آن كه چو ( 6 ) تو رعيّت دارد كه آنچه در حقّ خود از خدا روا دارى در حقّ او ( 7 ) روا ندارى ( 8 ) ، اگر تو در اين معنى مصيبى او بارى به تو مصاب است . و اگر آيت خاصّ است ، خود صلوات خاصّ است به مستحق و اهلش ، چه مستحقّ آن لفظ جز او و فرزندان او كس نيست ، چه شاعر در حقّ ايشان مىگويد :
مطهّرون نقيّات جيوبهم
تجرى الصّلاة عليهم اينما ذكروا
من لم يكن علويّا حين تنسبه
فما له في قديم الدّهر مفتخر
اللَّه لمّا برا خلقا و انشأه
صفّاكم و اصطفاكم ايّها البشر
فانتم الملأ الاعلى و عندكم
علم الكتاب و ما جاءت به السّور
ابيات حسن هانى راست در ( 9 ) علىّ بن موسى الرّضا ، چنين ابيات و مانند اين در دولت بنى اميّه و بنى العبّاس مىگفتند ، و كس منكر ( 10 ) نبود آن را ، و تو منكر باشى ، همانا در نصب از ايشان بيشترى ( 11 ) ! * ( وَأُولئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ ) * ، هم اوست بيانش : إِنَّا هَدَيْناه السَّبِيلَ ( 12 ) . . . ، در سورت هل اتى كه به اتّفاق در شأن اوست ، و قوله :
هامش
( 1 ) . اساس : به صورت « هم » نيز خوانده مىشود .
( 2 ) . مب ، مر از .
( 3 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : رسيده .
( 4 ) . همهء نسخه بدلها : چون .
( 5 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : كلمات .
( 6 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : چون .
( 7 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مر از خود .
( 8 ) . مر : روا دارى .
( 9 ) . مر شأن .
( 10 ) . مر : مانع .
( 11 ) . مر : بيشتر باشى .
( 12 ) . سورهء دهر ( 76 ) آيهء 3 .