خواهد بود حقيقى و اگر بگوئيم اين سيب را بايد خورد و اين جامه از آن من است اعتبارى خواهد بود .
ج با تذكر آنچه در مقاله 5 گذشت روشن مىشود كه اعتباريات به دو قسم منقسم مىباشند .
1 اعتباريات مقابل مهيات كه آنها را اعتباريات بالمعنى الاعم نيز مىگوييم .
2 اعتبارياتى كه لازمه فعاليت قواى فعاله انسان يا هر موجود زنده است و آنها را اعتباريات بالمعنى الاخص و اعتباريات
شرح
منظور بدارند .
اين نظريه را نيز با دلائل علمى نمىتوان صد در صد باطل دانست چيزى كه هست خيلى بعيد به نظر مىرسد كه حركاتى از قبيل لانه ساختن پرندگان صرفا التذاذى باشد و حيوان از نتيجه كار خود و قانون كار خود بىخبر باشد زيرا قرائن چنين نمودار مىسازد كه حيوان يك مقصود ديگر از كار خود دارد و اين كار را براى آن مقصود نهائى مىكند و در اين كار خود عينا مثل انسان كه براى يك مقصود نهائى تدبير مىكند و متحمل رنج و زحمت مىشود تدبير مىكند و به خود رنج مىدهد بعلاوه روى اين نظريه معلوم نيست كه چرا انسان كه قوه عقل و شعور و استعداد تدبير در امور دارد اين اندازه از لحاظ تمايلات كه هادى غريزه اوست ضعيف است و حيوان كه اين استعداد را ندارد داراى اين همه تمايلات عجيب شده كه حتى زنبور عسل كه لانه خود را با اشكال مسدس تنظيم مىكند در وجود او تمايلى آفريده شده كه فقط از اين نوع كار لذت مىبرد و او بدون آنكه در شعور و قوه ادراك خويش فائده اين كار را بداند فقط براى اطاعت از آن تمايل مخصوص اين كار را انجام مىدهد اين بود مجموعه فرضيه هائى كه در مورد غريزه گفته شده يا مىتوان فرض كرد .
موضوع هدايت غريزه يكى از اسرار آميزترين مسائل علم الحيات است و خوشبختانه دانشمندان قرون جديده دست بمطالعات عميقى در باره كردار و رفتار غريزى حيوانات زدهاند و عجائبى در اين زمينه ها كشف كردهاند و هر چه مطالعات و مشاهدات در اين زمينه بيشتر شود زمينه تحقيق فلسفى در ماهيت غريزه فراهمتر خواهد شد