شده و از اين روى ما مىتوانيم با سير قهقرى به عقب برگشته و به سر چشمه اصلى اين زاينده رود اگر هم نرسيديم دست كم نزديك شويم .
و همچنين با كنجكاوى در اجتماع و افكار اجتماعى ملل غير مترقيه كه اجتماعات و افكارى نسبتا ساده دارند و يا بررسى اجتماعات ساير جانوران زنده معلوماتى بدست آوريم .
و همچنين در فعاليتهاى فكرى و عملى نوزادان خودمان باريك شده و ريشه هاى ساده افكار اجتماعى يا فطرى را تحصيل نمائيم .
پس از اين مقدمه چنان كه گذشت ساختن علوم اعتباريه معلول اقتضاى قواى فعاله طبيعى و تكوينى انسان مىباشد و پر روشن است كه فعاليت اين قوا يا پاره از آنها محدود و بسته به اجتماع نمىباشد مثلا انسان قواى مدركه و همچنين جهاز تغذى خود را به كار خواهد انداخت خواه تنها باشد و خواه در ميان هزار آرى يك دسته از ادراكات اعتبارى بى فرض اجتماع صورت پذير نيست مانند افكار مربوط به اجتماع ازدواجى و تربيت اطفال و نظاير آنها و از اينجا نتيجه گرفته مىشود اعتباريات با نخستين تقسيم به دو قسم منقسم مىشوند 1 اعتباريات پيش از اجتماع .
2 اعتباريات بعد از اجتماع .
البته معلوم است كه افعالى كه متعلق قسم اول هستند با هر شخص شخص قائمند و افعالى كه متعلق قسم دوم مىباشند با نوع مجتمع قائمند البته نبايد فعل مشترك را به فعل اجتماعى اشتباه كرد ما افعالى داريم كه شخص فعل به شخص فرد قائم است
اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسي ) — صفحة 197
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص١٩٧