جبرئيل در تسلَّى آنحضرت آيهء ما نحن فيه را آورد كه ناراحت مباش اين كلمات را شيطان به دهان انداخت و هر پيغمبرى چنين باشد ولى خدا با فرستادن آيات ديگر دروغ بودن آن را روشن مىكند . بنا بر اين مراد از « امنيّه » تلاوت است * ( أَلْقَى الشَّيْطانُ فِي أُمْنِيَّتِه ) * يعنى شيطان بتلاوت و قرائت او چيزهائى ميافكند و او آنها را ميخواند امّا خدا سپس متوجّه اش مىكند .
نگارنده گويد : اين همان افسانهء غرانيق است كه بواسطهء حديث سازان بكتب تفسير و تاريخ راه يافته خوشبختانه علماى محقّق ما بجعل آن پى برده و مجعول بودنش را آفتابى كردهاند . در جلد سوّم جنايات تاريخ تحت عنوان « افسانهء غرانيق » تحقيق رشيقى در بارهء مجعوليّت آن شده كه در خور تحسين است .
عجب است كه از درّ منثور نقل شده : آنحضرت متوجّه اين كلمات كفرآميز نبود تا آنكه جبرئيل آمد و گفت : آنچه از قرآن آوردم براى من بخوان حضرت خواند و چون به « تِلْكَ الْغَرانيقُ الْعُلى . . . » رسيد جبرئيل گفت : من اينها را نياوردهام اينها از شيطان است . در جنايات تاريخ احتمال داده كه اين افسانه ساختهء كشيشان نصارى يا از طرف يهود باشد .
ناگفته نماند : اگر مراد از « أمنيّة » تلاوت باشد ظاهرا منظور آنست كه چون پيامبر بخواهد نقشهء خدا را پياده كند شيطان در بارهء سخنان او شبهاتى بذهن منكران القا مىكند كه با او مقابله كنند و به او نسبت دروغ و افترا بدهند ولى خدا آن شبهات را از بين ميبرد .
امانى : * ( وَمِنْهُمْ أُمِّيُّونَ لا يَعْلَمُونَ الْكِتابَ إِلَّا أَمانِيَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ ) * بقره : 78 . امانىّ جمع أمنيّه و ظاهرا مراد از آن اكاذيب است يعنى :
گروهى از يهود درس نخوانده هااند ( كه قدرت خواندن و تحقيق ندارند ) و تورات را فقط دروغهائى ميدانند كه
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 298
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٩٨