* ( وَالرُّوحُ ) * . . . * ( يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلائِكَةُ صَفًّا ) * گفته شده كه ظاهرا مراد از روح جبرئيل و ذكر او در رديف ملائكه براى افضليّت و مطاع بودن اوست .
ميماند اينكه آيا پيش همهء ملائك مطاع است يا فقط بر آورندگان وحى كه قبلا گفته شد حكومت دارد ؟
ظهور آيات در عموم است در « جنح » ذيل * ( أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنى وَثُلاثَ وَرُباعَ ) * گفته شد كه ملائكه بر همديگر تفاوت دارند و ظهور * ( وَما مِنَّا إِلَّا لَه مَقامٌ مَعْلُومٌ ) * صافات : 164 . نيز در آنست . جن و ملك آيا جنّ و ملك يك حقيقتند و از يك چيز آفريده شدهاند يا نه ؟ آيا شيطان از جنّ است يا از ملك ؟
در اين موضوع در « بلس - ابليس » و در « شطن - شيطان » سخن گفتهايم ولى فعلا بر خلاف آنچه گفتهام ترجيح مىدهم كه جنّ و ملائكه بنا بر آنچه از قرآن استفاده مىشود يك حقيقت نيستند و شيطان ملك نيست بدين بيان : 1 - در قرآن در مورد اينكه ملك از چه چيز آفريده شده مطلبى نيامده ولى دو دفعه تصريح شده كه جانّ از آتش بخصوصى آفريده شده است حجر : 27 . - رحمن : 15 . و شيطان بارها گفته : * ( « خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ » ) * .
2 - راجع بملائكه ابدا ذكر گناهى در قرآن نيست بلكه فقط * ( عِبادٌ مُكْرَمُونَ . ) *
* ( لا يَسْبِقُونَه بِالْقَوْلِ وَهُمْ بِأَمْرِه يَعْمَلُونَ ) * انبياء : 26 و 27 . * ( لا يَعْصُونَ الله ما أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ ) * تحريم : 6 .
* ( يُسَبِّحُونَ اللَّيْلَ وَالنَّهارَ لا يَفْتُرُونَ ) * انبياء : 20 . و نظير اينها ، آمده است ولى در بارهء جنّ گناه ، اطاعت ، شرك ، مرگ ، رفتن بجهنّم و غيره ذكر شده است و نيز عصيان ابليس ، رجوع شود بسورهء رحمن و سورهء جنّ و آخر سورهء احقاف و « جنّ » در اين كتاب .
اينها هيچ يك در باره ملائكه نيامده است .
3 - ابليس داراى ذرّيّه است چنان كه فرموده : * ( وَإِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ كانَ ) *
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 287
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٨٧