عرش ظاهرا تدبير امور عالم بدستور خدا است و اين منافى با آن نيست كه عرش وجود خارجى داشته باشد چنان كه در عرش گفتهايم ولى آن چهار كمك معلوم نيست ملك خواهند بود يا نه هر چند ظهور آن در ملك است ، روايت چندى در بارهء آن در تفسير برهان هست ملاحظه شود .
كارهاى ديگرى در تدبير عالم بملائكه واگذار شده كه در ضمن بررسى آيات روشن مىشود از قبيل * ( تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ . . . ) * قدر : 4 . و سائر آيات . شفاعت ملائكه ملائكه سلام اللَّه عليهم اجمعين هم در دنيا براى بندگان استغفار ميكنند و هم در آخر شفاعت ، بسيار جاى اميد است كه خداوند چنين لطفى به بندگان فرموده است .
* ( الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَه يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِه وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَحْمَةً وَعِلْماً فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذابَ الْجَحِيمِ . رَبَّنا وَأَدْخِلْهُمْ جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِي وَعَدْتَهُمْ وَمَنْ صَلَحَ مِنْ آبائِهِمْ وَأَزْواجِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ . وَقِهِمُ السَّيِّئاتِ . . . ) * غافر :
7 - 9 .
در اين آيات چنان كه مىبينيم ملائكه باهل توبه استغفار ميكنند و از خدا ميخواهند كه آنها را از عذاب آتش باز دارد و به بهشتها داخل كند و پدران و فرزندان و زنانشان را كه در بندگى از آنها كمتراند با آنها وارد بهشت گرداند و از بديها حفظشان كند .
آيهء زير شايد در پذيرش قسمتى از آن دعا است * ( وَالَّذِينَ آمَنُوا وَاتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُمْ بِإِيمانٍ أَلْحَقْنا بِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَما أَلَتْناهُمْ مِنْ عَمَلِهِمْ مِنْ شَيْءٍ ) * طور :
21 . توضيح هر دو آيه در « ذرء » گذشته است . آيهء دوم از آيهء اوّل اعمّ است .
* ( تَكادُ السَّماواتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْ فَوْقِهِنَّ وَالْمَلائِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ ) *
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 280
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٨٠