م
ميم :
حرف بيست و چهارم از الفباى عربى و حرف بيست و هشتم از الفباى فارسى است . در حساب ابجد بجاى عدد چهل است .
ما :
از براى « ما » ده وجه شمردهاند و آن در پنج قسم اسم و در پنج ديگر حرف است اما اقسام اسميّه :
1 - موصول مثل * ( ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَما عِنْدَ الله باقٍ ) * نحل : 96 .
در اين صورت در جمع و مفرد و مؤنّث يكسان مىباشد و صحيح است . ضمير نسبت بلفظش مفرد و نسبت بمعنايش جمع آيد .
2 - ماء نكره بمعنى شىء * ( إِنَّ الله نِعِمَّا يَعِظُكُمْ بِه ) * نساء : 58 . يعنى نعم شىء يعظكم به و مثل * ( إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ فَنِعِمَّا هِيَ ) * بقره : 271 .
يعنى « نعم شىء هى » .
« ما » در آيهء * ( إِنَّ الله لا يَسْتَحْيِي أَنْ يَضْرِبَ مَثَلًا ما بَعُوضَةً فَما فَوْقَها ) * بقره :
26 . مىشود تأكيد و زايد باشد مثل « ما » در آيهء * ( فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ الله لِنْتَ لَهُمْ ) * آل عمران : 159 . و شايد بمعنى شىء باشد يعنى « ان يضرب مثلا شيئا بعوضة » در اين صورت بعوضه بدل است از ما .
3 - استفهام مثل * ( ما ذا قالَ آنِفاً ) * محمد : 16 . چه چيز گفت اكنون .
* ( وَما تِلْكَ بِيَمِينِكَ يا مُوسى ) * طه : 17 .
4 - شرطيّه خواه زمانيّه باشد مثل : * ( فَمَا اسْتَقامُوا لَكُمْ فَاسْتَقِيمُوا لَهُمْ ) * توبه : 7 . تا وقتى كه براى شما در پيمان خويش ثابتاند براى آنها در پيمان خود ثابت باشيد و خواه غير زمانيّه مثل * ( وَما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْه الله ) * بقره : 197 .
5 - ماء تعجّب مانند * ( فَما أَصْبَرَهُمْ عَلَى النَّارِ ) * بقره : 175 . چه صبورشان