آن بگذرند .
اين سدّ در كجاى دنيا بود ؟
پادشاهى كه دو شاخ داشته باشد كدام است و يعنى چه ؟ يأجوج و مأجوج چرا نتوانستهاند از جاى ديگر بگذرند ؟ و آن قوم كداماند ؟
آنچه در جواب اين سؤالات گفته شده بسيار مختلف و گيج كننده است و قرآن مجيد نظرى به آنها نداشته و گر نه بيان ميكرد در اينجا فقط به دو جواب اشاره ميكنم :
1 - به نظر يا عقيدهء بعضى سدّ ذو القرنين همان ديوار معروف و تاريخى چين است ناگفته نماند :
ديوار چين بين سالهاى 204 تا 220 قبل از ميلاد يعنى در مدت بيست سال بفرمان « چينشىهوانك » امپراطور بزرگ چين ساخته شد ، اين ديوار كه از سنگ و آجر بنا شده 666 فرسخ يعنى در حدود چهار هزار كيلومتر طول دارد و از محلى بنام « چان هايكوان » آغاز شده و در مرزهاى تبّت پايان مييابد .
بلندى اين ديوار هفت متر و نيم و پهناى آن در همين حدود است بطوريكه بر روى اين پهنا شش نفر سوار مىتوانند پهلو بپهلو اسب تازى كنند . ديوار چين در سر راه خود از دره ها و كوههاى فراوانى ميگذرد و شامل نواحى پستتر از دريا تا ارتفاعات چهار هزار مترى مىباشد .
ديوار مزبور توانست تا مدت سيزده قرن جلو تاخت و تاز اقوام وحشى را كه ميخواستند وارد چين شوند بگيرد ولى سرانجام در قرن 13 ميلادى چنگيز خان از اين ديوار گذشته و بر سرزمين پهناور چين دست يافت .
ناگفته نماند : اين ديوار نميتواند سدّ ذو القرنين باشد زيرا آن سدّ ميان دو كوه بوده و از آهن و مس ساخته
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 315
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٣١٥