شده بود و اين صفات در ديوار چين يافته نيست .
2 - ابو الكلام آزاد دانشمند و الا مقام و مسلمان هندى در بارهء ذو القرنين كتاب مستقلى نگاشته و او را كوروش كبير پادشاه هخامنشى دانسته است اينك بطور اختصار به آن اشاره مىشود : حملهء كوروش و فتح ليديا كوروش پس از آنكه بر تخت نشست با پادشاه ليدى كه كرزوس نام بود رو برو گرديد مورّخين يونان عموما عقيده دارند كه براى اول بار كرزوس دست بدشمنى زد و كوروش را مجبور به توسّل بشمشير نمود كوروش در اين جنگ پيروز شد ، ليدى در آسياى صغير موسوم بآناطولى ( تركيهء امروز ) قرار داشت ، حكومت ليدى دست نشاندهء يونان بود ، كوروش با مغلوبين طورى با بزرگوارى رفتار نمود كه مردم احساس نميكردند كه آتش جنگى بخانهء آنها كشيده شده است . به نظر ابو الكلام اين سفر كه كوروش بغرب ايران كرده همان است كه در آيات * ( فَأَتْبَعَ سَبَباً . حَتَّى إِذا بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ وَجَدَها تَغْرُبُ فِي عَيْنٍ حَمِئَةٍ . . . ) * نقل شده است آيات 85 كهف تا 88 و رجوع شود به « حماء » . حمله بمشرق حملهء دوم كوروش متوجه مشرق شد قبائل وحشى و عقب ماندهء « كيد روسيا » و « باكتريا » كه در نواحى مشرق سكونت داشتند سر بشورش برداشته بودند كوروش براى خواباندن فتنه به آنجا لشكر كشيد مراد از سرزمين كيدروسيا مكران و بلوچستان فعلى و « باكتريا » همان بلخ است و آيات * ( ثُمَّ أَتْبَعَ سَبَباً . حَتَّى إِذا بَلَغَ مَطْلِعَ الشَّمْسِ وَجَدَها تَطْلُعُ عَلى قَوْمٍ لَمْ نَجْعَلْ لَهُمْ مِنْ دُونِها سِتْراً . . . ) * راجع به اين مسافرت و حمله است . حمله بشمال حملهء سوم كوروش به طرف شمال
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 316
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٣١٦