كه شرك و ضلال سبب دخول در آتشاند .
6 - * ( وَاتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً وَاعْلَمُوا أَنَّ الله شَدِيدُ الْعِقابِ ) * انفال : 25 .
از اين آيه با ملاحظهء آيات قبل و بعد ، به نظر ميايد كه مقصود آنست :
اى اهل ايمان جامعهء خويش را پاك كنيد ، امر بمعروف و نهى از منكر كنيد ، فرمان خدا را اجابت نمائيد و گرنه گرفتارى و بلا كه در اثر ستم ستمكاران روى آورد همه را خواهد گرفت و مخصوص ظالمان نخواهد بود . مثلا اگر عدّهاى در جامعه بنفع بيگانگان كار كردند در صورت تسلط بيگانگان كار كردند در صورت تسلط بيگانه ها همه بدبخت خواهند بود . يا اگر چند نفر كشتى را سوراخ كنند عاملين و غير آنها همه غرق خواهند شد .
هيچ مانعى ندارد كه لا در * ( لا تُصِيبَنَّ ) * نافيه باشد و آن وصف فتنه است يعنى بپرهيزيد از فتنه ايكه فقط بظالمان شما نميرسد بلكه عموم را ميگيرد و شايد جواب شرط محذوف باشد يعنى « ان اصابتكم لا تصيبنّ الظَّالمين فقط » .
ظاهرا مراد از فتنه گرفتارى و عذاب دنيوى است چنان كه گفته شد . و اگر شامل آخرت هم باشد قهرا ظالمان در اثر ظلم و ديگران در اثر ترك امر بمعروف معذّب خواهند بود ولى احتمال اول اصحّ است هر چند بعضى از بزرگان قبول ندارد .
فتنه در قرآن هم به خدا نسبت داده شده و هم به ديگران . مثل * ( وَلَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ . . . ) * عنكبوت : 3 . كه دربارهء امتحان خداست و مثل * ( . . . إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا . . . ) * نساء : 101 . كه دربارهء غير خداست .
در قرآن مجيد هر آنجا كه دربارهء بشر آمده مراد فتنهء مذموم و آزمايش ناهنجار است بر خلاف امتحان خدا . امتحان خدا يعنى چه ؟ از قرآن مجيد بدست ميايد كه تكاليف الهى و پيشآمدهاى روزگار همه امتحان خدائىاند و بوسيلهء آنها خوب و بد از هم جدا شده و خوبان
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 149
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص١٤٩