آيهء در بارهء سدّ ذو القرنين است كه در « قرن » انشاء الله خواهد آمد يعنى چون وعدهء پروردگارم آيد آن را كوبيده و نرم مىكند وعدهء پروردگارم حقّ و حتمى است .
در الميزان ج 13 ص 428 فرموده :
آنچه مىبينم . . . دكَّاء از دكّ بمعنى ذلَّت است در لسان العرب گفته : « جبل دكّ : ذليل » مراد از دكّ سدّ ذلت آنست كه اعتنائى به آن نشود . زيرا وسائل ارتباط آن را بى اثر كرده است .
دكّ و دكَّاء هر دو بيك معنى است و بقصر و مدّ هر دو خوانده شده است طبرسى رحمه الله ذيل آيهء * ( « فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّه لِلْجَبَلِ جَعَلَه دَكًّا وَخَرَّ مُوسى صَعِقاً » ) * اعراف : 143 كه توضيح آن در « جلو » گذشت گفته است دكَّا در اين آيهء و در سورهء كهف هم با مدّ و هم با قصر خوانده شده .
دكَّا و دكَّاء در هر دو آيهء اسم و بمعنى كوبيده شده و نرم شده است و شايد دكاء بر شدّت نرم شدن دلالت داشته باشد چنان كه دكَّا در آيهء 21 فجر حاكى از شدّت است .
دلوك :
( بر وزن سلوك ) ميل . * ( « أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلى غَسَقِ اللَّيْلِ وَقُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كانَ مَشْهُوداً » ) * اسراء :
78 راغب ميگويد دلوك شمس بمعنى ميل بغروب است . صحاح آن را زوال گفته است و مراد از زوال ميل و انحراف خورشيد از وسط آسمان به طرف مغرب است و عبارت اخراى وقت ظهر مىباشد .
قاموس آن را غروب ، زرد شدن ، ميل و زوال از كبد سماء گفته است .
طبرسى آن را ظهر معنى كرده و از ثعلب نقل مىكند كه معنى آن ميل است . ابن اثير در نهايه گفته اصل دلوك بمعنى ميل است و از دلوك شمس زايل شدن آن از وسط آسمان قصد مىشود و گاهى غروب آفتاب مراد است .
در روايات اهل بيت عليهم - السلام دلوك شمس بزوال يعنى ظهر