آينده جنبندهاى از زمين خارج شده و با مردم سخن خواهد گفت و كلمهء « انّ » در آخر آيه بفتح الف است و لام علَّت در آن مقدّر مىباشد و بعضى آن را بكسر الف خواندهاند : در آنصورت احتياج بتقدير نيست و در هر دو صورت ، علَّت مطلب قبلى است يعنى دابّه را خارج ميكنيم و با ايشان سخن ميگويد زيرا كه مردم بآيات ما ايمان نمياورند و خروج دابّه براى آن است كه ايمان بياورند و حق براى آنها روشن شود ( گر چه از عذاب رها نخواهند شد ) .
اگر اين دابّه انسان باشد بيرون آمدن او خرق عادت ولى سخن گفتن او قهرا عادى خواهد بود و اگر حيوان باشد كلامش مثل خودش خارق عادت است .
در بارهء اين دابّه سخن بسيار گفتهاند عدّهاى گويند از شرايط قيامت و از مقدّمات آن است در الميزان ميگويد : در كلام خدا چيزى كه بيان و تفسير اين آيه باشد پيدا نيست و آن كدام است و چه صفت دارد و كى خارج مىشود و چه سخن ميگويد ؟ بلكه سياق آيه بهترين دليل است كه قصد از آن مبهم گوئى است و آن كلامى است مرموز .
نا گفته نماند در بعضى روايات بعلى عليه السّلام و امام زمان عليه السّلام تفسير شده ولى روايات ديگرى كه ضدّ آنهاست نيز نقل شده است . ما بعد آيهء فوق در قرآن چنين است * ( وَيَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ فَوْجاً مِمَّنْ يُكَذِّبُ بِآياتِنا فَهُمْ يُوزَعُونَ . حَتَّى إِذا جاؤُ قالَ أَ كَذَّبْتُمْ بِآياتِي وَلَمْ تُحِيطُوا بِها عِلْماً أَمَّا ذا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ . ) *
* ( وَوَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ بِما ظَلَمُوا فَهُمْ لا يَنْطِقُونَ ) * .
به نظر ميايد كه مراد از * ( « وَقَعَ الْقَوْلُ » ) * در اينجا همان * ( « وَقَعَ الْقَوْلُ » ) * در آيهء اوّل باشد و اين آيات صريح در وقوع قيامت نيستند به نظر ميايد كه آيات فوق از يك تحوّل عجيبى در آينده خبر ميدهد و شايد مراد عصر امام زمان عليه السّلام باشد :
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 324
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٣٢٤