زحمت است .
فكر ميكنم كه معنى دأب در آيهء فوق همان شأن و قضيّه باشد يعنى : من بر شما از نظير روز احزاب مىترسم كه مثل واقعهء قوم نوح و عاد و ثمود . . . ، بسر شما آيد .
مجمع آن را در آيه عادت خدا گرفته يعنى مثل عادت خدا در بارهء قوم نوح و عاد بيضاوى كلمهء جزاء مقدّر كرده يعنى « مثل جزاء عادت قوم نوح . . . » ولى آنچه ما گفتيم بهتر است .
دبّ :
دبّ و دبيب بمعنى راه رفتن آرام و حركت خفيف است در حيوان به كار ميرود و در حشرات بيشتر استعمال مىشود ( مفردات ) قاموس نيز راه رفتن آرام گفته است در صحاح گويد :
هر راه رونده بر روى زمين دابّه است .
اينكه دابّه را جنبنده گفتهاند باعتبار حركت و راه رفتن است .
در قرآن مجيد در بارهء تمام جنبندگان اعمّ از انسان و حيوان و غيره به كار رفته است مثل * ( وَالله خَلَقَ كُلَّ دَابَّةٍ مِنْ ماءٍ ) * نور : 45 . دواب جمع دابّة است . در بعضى موارد از آن تمام حركت كنندگان مراد است مثل * ( إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ الله الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ ) * انفال : 22 يعنى بدترين جنبندگان در نزد خدا اين كفّار كر و لالاند كه نمىفهمند و آيهء * ( إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ الله الَّذِينَ كَفَرُوا فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ ) * انفال : 55 بطور قطع به انسان شامل است .
و در بعضى از موارد مراد از آن غير انسان و غير چهار پايان سه گانه ( بقر و غنم و شتر ) است نحو * ( وَمِنَ النَّاسِ وَالدَّوَابِّ وَالأَنْعامِ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُه ) * فاطر : 28 .
* ( وَإِذا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنا لَهُمْ دَابَّةً مِنَ الأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ أَنَّ النَّاسَ كانُوا بِآياتِنا لا يُوقِنُونَ ) * نمل : 82 :
از اين آيه بدست ميايد كه در