بر گزيننده دلپسند و مرغوب است نحو * ( وَلَقَدِ اخْتَرْناهُمْ عَلى عِلْمٍ عَلَى الْعالَمِينَ ) * دخان : 32 روى علميكه داريم آنانرا بر مردم برگزيديم * ( وَأَنَا اخْتَرْتُكَ فَاسْتَمِعْ لِما يُوحى ) * طه :
13 .
اخيار : جمع خير است يعنى نيكان * ( وَإِنَّهُمْ عِنْدَنا لَمِنَ الْمُصْطَفَيْنَ الأَخْيارِ ) * ص : 47 آنها در نزد ما از برگزيدگان و نيكاناند .
خيره ( بكسر اوّل و فتح دوّم ) اسم مصدر است بمعنى اختيار مثل * ( وَرَبُّكَ يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَيَخْتارُ ، ما كانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ ) * قصص : 68 يعنى پروردگارت آنچه كه ميخواهد ميافريند و آنچه كه ميخواهد در مقام تشريع حكم اختيار مىكند براى مردم حق اختيار در مقابل خدا نيست آيهء شريفه بمضمون آيهء ذيل شبيه است * ( وَما كانَ لِمُؤْمِنٍ وَلا مُؤْمِنَةٍ إِذا قَضَى الله وَرَسُولُه أَمْراً أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ ) * احزاب :
36 و گاهى خيره بمعنى برگزيده آيد مثل « مُحَمَّدٌ صلَّى اللَّه عليه و آله خيرة الله من خلقه » ( مجمع ) .
خَيْرَة ( بفتح اوّل و سكون دوّم و فتح سوّم ) يعنى كثير الخير و برتر هر چيز ، جمع آن خيرات است ( اقرب ) * ( وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُسارِعُونَ فِي الْخَيْراتِ ) * آل عمران : 114 منظور از خيرات كارهاى پر فائده است * ( فِيهِنَّ خَيْراتٌ حِسانٌ ) * رحمن : 70 مراد از خيرات زنان فاضله بهشتى اند بعضى گفتهاند اصل آن مشدّد بوده مخفف شده است .
تخيّر : فكر ميكنم بمعنى اختيار بعد از اختيار باشد مثل تجرّع كه جرعه جرعه نوشيدن است على هذا معنى آيهء * ( وَفاكِهَةٍ مِمَّا يَتَخَيَّرُونَ ) * واقعه : 20 آنست كه براى آنهاست ميوه از آنچه پى در پى اختيار و ميل ميكنند همچنين است * ( إِنَّ لَكُمْ فِيه لَما تَخَيَّرُونَ ) * قلم : 38 .
نا گفته نماند : خير هم اسم تفضيل و هم اسم به كار رفته است در قرآن مجيد بيشتر اسم استعمال شده و گاهى اسم تفضيل به كار رفته
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 318
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٣١٨