اصحاب اخدود قصّهء اصحاب اخدود در قرآن مجيد چنين آمده است * ( قُتِلَ أَصْحابُ الأُخْدُودِ . النَّارِ ذاتِ الْوَقُودِ . إِذْ هُمْ عَلَيْها قُعُودٌ وَهُمْ عَلى ما يَفْعَلُونَ بِالْمُؤْمِنِينَ شُهُودٌ . وَما نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلَّا أَنْ يُؤْمِنُوا بِالله الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ ) * بروج : 4 - 8 اهل گودال هلاك شدند كه اهل آتش مشتعل و هيزمدار بودند آنها بر بالاى گودال نشسته بودند . و بر شكنجه ايكه بمؤمنان ميكردند ناظر بودند . از آنها انتقام نكشيدند مگر براى آنچه بخداى توانا و ستوده ايمان آورده بودند .
ظاهر آيات نشان ميدهد كه واقعهاى در كار بوده است و عدّهاى روى طرفدارى از ايمان و توحيد شكنجه ديده و در گودال آتش انداخته شدهاند و ستمگران شكنجه ده ناظر شكنجهء آنها بودهاند و مؤمنان در اين باره تقصيرى نداشتهاند و دين آنها دين حقّ بوده است .
در تفسير برهان از على بن ابراهيم نقل شده : در يمن پادشاهى بود بنام ذونواس كه در دين يهوديت متعصّب بود . بوى خبر دادند كه در « نجران » عدّهاى بر دين نصرانيّتاند و بعيساى مسيح عقيده دارند . ذونواس براى از بين بردن آنها لشگرى بنجران كشيد و وادارشان كرد تا از دين خود بر گردند . آنها بوى اهميّت نداده و در دين خود پا فشارى كردند .
ذونواس دستور داد خندقى حفر كرده و در آن هيزم فراوان ريختند و آتش در آن افروختند و نصارى را در آغوش آتش افكندند .
در اين نقل هست كه عدهاى را هم با شمشير كشتند . ولى قرآن مجيد فقط بجريان سوختگان نظر دارد .
آنچه از على بن ابراهيم نقل شد مطابق همان است كه اهل تاريخ در حالات ذونواس نقل كردهاند مراجعه و دقّت در آيات سورهء بروج نشان ميدهد كه اين قضيّه در قرآن مجيد بدان مناسبت ذكر شده كه كفّار مكَّه در صدر اسلام مسلمانان را
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 230
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٣٠