* ( « أَمْ أَنَا خَيْرٌ مِنْ هذَا الَّذِي هُوَ مَهِينٌ وَلا يَكادُ يُبِينُ » ) * زخرف : 52 ، يا من بهترم از اينكه خوار است و نزديك نيست سخنش را آشكار كند و فصيح بگويد . اين قول فرعون است كه در بارهء موسى گفت و « يبين » در اينجا متعدّى است . در مجمع البيان از حسن نقل شده كه در موقع بعثت گره از زبان موسى گشوده شده بود چون در دعاى خود گفت * ( « وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسانِي » ) * خدا در جواب فرمود * ( « قَدْ أُوتِيتَ سُؤْلَكَ يا مُوسى » ) * و فرعون اين سخن را براى تعيير گفت و اشاره بما سبق كرد . اين استدلالات كاملا صحيح است ولى ظاهر آيه آنست كه اثرى باقى مانده بود .
احتمال ديگرى به نظر ميايد كه قوى است ، و آن اينكه معنى * ( « وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسانِي » ) * آن نيست كه در زبان موسى گره بوده است بلكه موسى از خدا خواست كه منطق او را روان گرداند تا حقايق را خوب مجسّم كند و مطلبش را بفهمند ، و فرعون غرضش آن بود كه اين شخص از اقامه حجت عاجز است و ادعا و دليلش روشن نيست . بنظرم عقدهء زبان موسى از آن در اذهان مانده كه نقل شده در بچّگى آتش را در دهان گذاشت و زبانش لكنت پيدا كرد . و مؤيّد احتمال ما آن است كه موسى ميخواست در مقابل فرعون سخن گويد و احتمال داشت مقام و جاه فرعون سبب تلجلج زبان موسى گردد و مطلب را خوب ادا نكند لذا گفت : پروردگارا منطق مرا روان كن و لكنت از زبانم بگشا . در جاى ديگر آمده كه موسى به خدا عرض كرد * ( « وَيَضِيقُ صَدْرِي وَلا يَنْطَلِقُ لِسانِي فَأَرْسِلْ إِلى هارُونَ » ) * شعراء : 13 كاملا روشن است كه موسى از تنگى سينه و در نتيجه از روان نشدن زبانش مىترسيد و آيهء * ( « وَأَخِي هارُونُ هُوَ أَفْصَحُ مِنِّي لِساناً » ) * قصص ، 34 ، روشن مىكند كه هارون از موسى فصيحتر بود نه اينكه موسى لكنت داشت .
بنا بر آنچه گفته شد كه افعال
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 258
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٥٨