( اطاق - خيمه ) ( اقرب الموارد ، مفردات ) طبرسى ذيل آيهء 125 بقره فرمايد : بيت و منزل و مأوى نظير هماند و بيت شعر را از آن بيت گويند كه حروف و كلام را جمع كرده مثل منزل كه اهلش را جمع مىكند . راغب گويد : جمع بيت ، بيوت و ابيات است ليكن بيوت مخصوص بمسكن و ابيات مخصوص بشعر است . * ( « فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلا جُناحَ عَلَيْه أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِما » ) * بقره :
158 هر كه خانهء خدا را قصد كند ( حجّ آورد ) يا عمره آورد بر او گناه نيست كه بصفا و مروه بگردد و طواف كند . * ( « فَتِلْكَ بُيُوتُهُمْ خاوِيَةً بِما ظَلَمُوا » ) * نمل : 52 اينك خانه هايشان - در اثر ظلميكه كردند خالى مانده است .
در اينجا در بارهء چند آيه بايد توضيح بدهيم . بيتوته 1 - * ( « وَالَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّداً وَقِياماً » ) * فرقان : 64 در اقرب الموارد گويد : « بات يبيت بيتوتة . . . ادركه الليل نام او لم ينم » يعنى بيتوته آن است كه شب آدمى را درك كند بخوابد يا نه . در قاموس و نهايه نيز چنين گفته و در مجمع البيان آن را از زجّاج نقل مىكند . زمخشرى گفته : بيتوته آنست كه شب تو را دريابد خواه بخوابى يا نه .
على هذا معنى آيه اين است :
بندگان خدا آنهائىاند كه شب آنها را در مييابد در حالى كه براى پروردگار خود ساجد و قائماند . در اين صورت احياء تمام شب در عبادت ، از آيه فهميده نميشود و اگر كمى ساجد و قائم باشد ، مصداق آيه واقع مىشود .
بعضى از بزرگان در تفسير خود گويد : بيتوته درك شب است خواهد بخوابد يا نه . و اين بر خلاف آنست كه از اهل لغت نقل شد زيرا در نقل اهل لغت ، شب فاعل است نه مفعول . بَيَّت 2 - * ( « فَإِذا بَرَزُوا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طائِفَةٌ مِنْهُمْ غَيْرَ الَّذِي تَقُولُ » ) * نساء :
81 .
بيّوت ( بر وزن قيّوم ) آن
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 249
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٤٩