قاموس عجمى بودن آن را نيز متحمل دانسته است .
اگر چنان كه نقل شده ، ثابت شود كه اسم اصلى او عزازيل و كلمهء ابليس عربى است صفت بودن آن بهتر به نظر ميرسد در صافى از حضرت رضا عليه السّلام نقل شده : نام او حارث بوده . ابليس ناميده شد زيرا كه از رحمت خدا مأيوس گرديد .
در قرآن مجيد ، اباء او از سجده بر آدم صريحا نقل شده * ( « فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ أَبى وَاسْتَكْبَرَ وَكانَ مِنَ - الْكافِرِينَ » ) * بقره : 34 ، استثناء در آيهء شريفه نشان ميدهد كه او از ملائك بود خطبهء قاصعه كه خطبهء 190 نهج البلاغه است تصريح مىكند كه او از ملائكه بود و عبارت آن چنين است « كَلَّا ما كانَ الله سُبْحانه ليدخل الجنّة بشرا بامر اخرج به منها ملكا » ( نهج البلاغه عبده ج 2 ص 162 ) .
طبرسى ذيل آيهء 34 بقره اين قول را از ابن عباس و ابن مسعود و قتاده نقل كرده و گويد : مختار شيخ طوسى نيز همين است و آن در ظاهر تفاسير از امام صادق عليه السّلام نقل شده .
اگر گوئى در قرآن آمده * ( « وَإِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ كانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّه » ) * كهف : 50 ، اين آيه صريح است كه او از جنّ بود ! گوئيم : به نظر ميايد كه ملائكه و جنّ از يك حقيقتاند ، افراد نخبه و ممتاز آن ملك و افراد پائين آن جنّ است مانند انسان كه افراد ممتاز آن پيامبران و ائمّه و افراد پائين آن بشر معمولى است .
در المنار ذيل آيهء 34 بقره گويد : دليلى نداريم كه ميان ملائكه و جنّ اختلاف ذاتى هست فقط اختلاف صنفى و وصفى دارند ، چنان كه آيات نشان ميدهند ، ظاهر آن است كه جنّ صنفى از ملائكه است .
اگر گوئى : در بارهء ملائكه هست * ( « بَلْ عِبادٌ مُكْرَمُونَ لا يَسْبِقُونَه بِالْقَوْلِ وَهُمْ بِأَمْرِه يَعْمَلُونَ » ) * انبياء :
26 - 27 در اين صورت چطور
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 227
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٢٢٧