گروگان گرفته شدهء فيصل در دمشق خود را از چنگ جمال پاشا نجات داده و از دمشق گريخته و به شيخ نورى شعلان بزرگ عشاير روله در باديةالشام پناهنده شدند و بدين گونه فيصل بيرق انقلاب عربى را در روز نهم شعبان بر عليه خلافت عثمانى برافراشت و با اين برافراشته شدن ، آرزوهاى عبدالحميد براى ايجاد دولت اسلامى بزرگ و عظيم كه به خاطر آن كشتارهاى فراوانى نموده بود ، و به تبع آن آرزوهاى قيصر آلمان براى همكارى با مسلمانان و سلطه بر شرق به باد رفت و بدين گونه اعلان شورش و انقلاب در مدينه حد فاصل ميان دو جريان تاريخى مهم گرديد .
نخستين نقشهء فيصل حمله به سربازان ترك در مدينه و پاكسازى شهر از آنان بود ؛ زيرا شهر به مركز تجمع نيروهاى عظيم آنان تبديل شده بود ، ليكن حملهء آنان نافرجام ماند و به گفتهء لورنس نخستين تهاجم شورشيان با شكست روبرو شد ؛ زيرا عربها تسليحات بسيار نامناسب وكمبود ذخيره و سلاح داشتند و در مقابل ، اردوگاه تركان به نيروى بسيار مجهز و قوى ، كه به همراه فخرى پاشا به مدينه آمده بودند ، مجهز بود . پس از نخستين شكست ، فرزندان شريف راه فرار در پيش گرفته و خود به همراه سربازان عرب به بيرون باروى مدينه گريختند و هنگام فرار با بارانى از گلولههاى سربازان ترك مواجه شده و تلفاتى دادند كه تأثير بسيار بدى در روحيهء آنان گذاشت ؛ بگونهاى كه كوششهاى فيصل و على المذحجى براى باز گرداندن عقيل و عُتيبه ، كه به پناهگاه امنى رفته بودند ، مؤثر واقع نشد .
و اوضاع زمانى وخيمتر شد كه برخى از منسوبين شريف ، تقاضاى آتش بس و تسليم شدن به تركان را - به شرط وعدهء سلامتى و امان - نمودند و فخرى پاشا نيز با زيركى و خباثت با آنان رفتار نمود ؛ بدين گونه كه نخست دستور خاموشى توپخانه و توقف گلوله باران را داد و پس از آن به محاصرهء محلهء
موسوعة العتبات المقدسة ( مدينة / مكة ) ( مكه و مدينه از ديدگاه جهانگردان اروپايى ) ( فارسى ) — صفحة 170
مساهمون: جعفر الخياط
ص١٧٠