خير ، از عبارت شيخ طوسى ( رحمه الله ) چنين استفاده و برداشتى نمىشود ؛ زيرا ، در كلام شيخ ( رحمه الله ) كلمهى « آلات » نه از لحاظ « لغت » و نه از لحاظ « عرف » ، شامل « شجر » نمىشود ؛ از اين رو ، شيخ طوسى ( رحمه الله ) در كتاب « النهاية فى مجرد الفقه و الفتاوى » سخنى از حرمان زوجه نسبت به « شجر » نزده است ؛ لذا بنابر نظر شيخ ( رحمه الله ) ، زوجه از « عين شجر » ارث مىبرد .
شهيد ثانى ( رحمه الله ) مىفرمايد :
« إلا أنْ يُتَكَلّفَ لقول الشيخ ( رحمه الله ) : « و غير ذلك من آلات البِناء » بإرادة ما يعمّ
الشجرَ و فيه بُعْد شديد ؛ لأنّ إطلاق الآلة على الشجر غَيرُ معروفٍ لغةً و لا عرفاً و إنّما المتبادِرُ منها آلاتُ البِناء كما هو ظاهر الأخبار » « 1 » مگر اينكه بازحمت از قول شيخ ( رحمه الله ) استفاده شود : [ كه فرمود : ] « و غير از آن از آلات بناء » به اينكه شيخ [ با اين عبارت ] آنچه شامل درخت شود را اراده كرده و [ لكن ] اين مطلب بسيار بعيد است ؛ چون اطلاق آلت بر درخت لغةً و عرفاً غير معروف است و فقط از آلات آنچه به ذهن مىآيد آلات ساختمان ( بناء ) است ، چنان كه ظاهر اخبار [ نيز ] همين است .
مرحوم ابن براج ( رحمه الله ) در كتاب « المهذب »
ايشان نيز ، نظير عبارت شيخ طوسى ( قدس سره ) را آورده و مىفرمايد :
« و المرأة . . . لم يورث من الارضينو الرباع و الدور و المنازل و القرى شيئاً بل يقوم الاخشاب و الطوب و جميع آلات ذلك و يدفع إليها بحقها منه و لا يدفع
إليها من نفس ذلك شىء . » « 2 » و زوجه اگر از شوهرش فرزند نداشته باشد و شوهرش بميرد ، زن از زمينها و زمين خانه مسكونى و منازل و قريههاى شوهرش هيچ چيز ارث نمىبرد ، بلكه چوبها و آجر و همه وسائل آن را قيمت مىكنند و حق او را از آن مىدهند
هامش
( 1 ) . ر . ك . به : رسائل ، شهيد ثانى ( رحمه الله ) ، ج 1 ص 462
( 2 ) . ر . ك . به : المهذب ، ابن البراج ( رحمه الله ) ، ج 2 ، ص 141 .