رودخانهها [ اگر در آنجا وجود دارد ] و خود ساختمان و درختانى كه در آن زمين است محروم است امّا از قيمت اينها ارث مىبرد ؛ به اين قول بسيارى از متأخّرين قائل شدهاند و از متقدمين مرحوم شيخ طوسى ( رحمه الله ) در كتاب « النهاية » و ابن براج ( رحمه الله ) و ابوالصلاح حلبى ( رحمه الله ) و ابن حمزه ( رحمه الله ) به اين قول قائل شدند [ البته ] بنابر آنچه از ايشان مشهور است .
ب : نظر شهيد ثانى ( رحمه الله ) بر مبناى تفكيك قول مشهور
مرحوم آيت الله سيد محسن طباطبايى حكيم ( قدس سره ) در كتاب « رسالة فى ارث الزوجة » هنگام نقل نظريهى مشهور ، به « نظر تفكيكى شهيد ثانى ( رحمه الله ) » در كتاب « مسالك الافهام « 1 » و رسائل » اشاره كرده و مىفرمايد :
« فما نسبه الشهيد ( رحمه الله ) . . . الى بعض اهل هذا القول . . . وجعل القول المذكور قولين » « 2 »
« شهيد ثانى ( رحمه الله ) قول مشهور را به دو نظر تقسيم كرده است »
بنابراين ، قول دوم ، مربوط به شهيد ثانى ( رحمه الله ) است كه ، نظر مشهور را « بنابر ادّعاى خود » به « دو جمع » تقسيم مىكنند ؛ شهيد ( رحمه الله ) قائل است به اينكه :
« . . . أنّ هذا القول أمتنُ الاقوال دليلًا و أظهرها من جهة الرواية » « 3 » اين قول از جهت دليل ، متينترين اقوال و از جهت روايت اظهر اقوال است .
تقسيم نظر مشهور بنابر ديدگاه شهيد ثانى ( رحمه الله )
أ . نظر علامه حلى ، فخر المحققين ، و كثيرى از متأخّرين ( قدس سره )
اين جمع بنابر نقل شهيد ( رحمه الله ) قائلند به اينكه زوجه :
- اولًا : از عين « آلات و ابنيه » ارث نمىبرد ، ولى از قيمت آنهاارث مىبرد ؛
هامش
( 1 ) . ر . ك . به : مسالك الأفهام إلى تنقيح شرائع الإسلام ، شهيد ثانى ، ( رحمه الله ) ج 13 ، ص : 187
( 2 ) . ر . ك . به : رسالة فى ارث الزوجة من الزوج ، آيت الله سيد محسن طباطبايى حكيم ( رحمه الله ) ، نقل شده از مجله فقه اهل بيت ( ع ) ، شماره 43
( 3 ) . ر . ك . به : رسائل ، شهيد ثانى ( رحمه الله ) ، ج 1 ص 466