همانطور كه تعبير به دادنيا دادن حق زن به او ، يا ربع يا ثمن ، كه در لسان اين روايات آمده ، آنها را در اين ظاهر مىكند كه منظور مقام تقسيم و افراز براى حقوق ورثه است و بيان اينكه حق زن از تركه يعنى ربع و ثمن از عين زمين و عقار داده نمىشود بلكه از ساير تركه داده مىشود و مانند اين بيان عرفى است كه وقتى مثلًا پدر به فرزندانش مىگويد : « اين خانه براى شماست مگر اينكه به فلانى ، فلان اتاق را به او ندهيد » منظورش محروميّت او از اصل استحقاق نيست بلكه حق او را بايد از بقيهى اتاقها داد يا مثلًا بگويد : « از عين اتاق به او ندهيد » معنايش اين است كه حق او ، از ماليت و قيمت داده شود .
مناقشه بر قسمت چهارم اشكال سوم بعضالفقهاء
بر اين بيان نيز اشكالاتى وارد است از جمله اينكه :
* اولًا : چگونه تعبير به اعطاء رُبع يا ثُمن ما ترك به زوجه ، ظهور در عدم اعطاء از عين زمين دارد ؟ ! و اينكه امام ( ع ) در مقام « تقسيم و افراز » بودند ، دليل و قرينهاى بر عدم اعطاء ، از زمين نمىباشد .
* ثانياً : بين ممثل و مثالى كه بيان فرموديد فرق است ؛ چه اينكه :
- در مثال : پدر ، تصريح مىكند كه ، تمام خانه برايپسران است ، ولى در مقام اعطاء ، يكى از پسرانش را جدا مىنمايد .
امّا :
- در ممثل يا روايت : تصريحى بر اينكهزوجه با سائر ورثه مساوى است وجود ندارد ، تا اينكه ادّعا شود : تعبير به اعطاء زوجه ، قرينهاى استبر اينكه فقط از « عينزمين » نبايد به او اعطاء شود ؟ !
پنجمين قسمت از اشكال سومبعضالفقهاء
ايشان فرمودهاند :
تعليل وارده نسبت به برخى از روايات - مانند صحيحهى « محمد بن مسلم » كه مىگويد :
« لَا تَرِثُ النِّسَاءُ مِنْ عَقَارِ الدُّورِ شَيْئاً وَ لَكِنْ يُقَوَّمُ الْبِنَاءُ وَ الطُّوبُ وَ تُعْطَى ثُمُنَهَا أَوْ رُبُعَهَا
ارث زوجه از زمين (فارسى) — صفحة 393
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص٣٩٣