عَنْ زُرَارَةَ وَ بُكَيْرٍ وَ فُضَيْلٍ وَ بُرَيْدٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِى جَعْفَر ( ع ) وَ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ( ع ) ( مِنْهُمْ مَنْ رَوَاهُ عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ ( ع ) وَ مِنْهُمْ مَنْ رَوَاهُ عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ( ع ) وَ مِنْهُمْ مَنْ رَوَاهُ عَنْ أَحَدِهِمَا ( ع ) » .
از محمد بن يعقوب [ كلينى ] از پدر على بن ابراهيم از ابن ابى عمير از عمر بن اذينة از زرارة و بكير و فضيل و بريد و محمد بن مسلم از امام باقر ( ع ) و امام صادق ( ع ) ( بعضى از روات خمسه اين روايت را از امام باقر ( ع ) و بعضى از امام صادق ( ع ) و بعضى از هر دو امام ( ع ) نقل كردند .
« زُرَارَة » ، « بُكَيْر » ، « فُضَيْل » ، « بُرَيْد » و « مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِم بدرستى كه زوجه از زمين خانه يا زمين ما ترك ، زوج ارث نمىبرد مگر اينكه بايد آجر و چوب آن را قيمت كنند و به او يك چهارم و يا يك هشتم بدهند » . اكنون به متن روايت پنجم يا روايت فضلاى خمسه توجه نماييد :
« أَنَّ الْمَرْأَةَ لَا تَرِثُ مِنْ تَرِكَةِ زَوْجِهَا مِنْ تُرْبَةِ دَارٍ أَوْ أَرْضٍ إِلَّا أَنْ يُقَوَّمَ الطُّوبُ وَ الْخَشَبُ قِيمَةً فَتُعْطَى رُبُعَهَا أَوْ ثُمُنَهَا » « 1 » بدرستى كه زوجه از خاك و زمين خانه يا زمين شوهرش ارث نمىبرد ، مگر اينكه بايد آجر و چوب آن را قيمت گذارى كنند و به اندازه ربع يا ثمن به او بدهند .
بررسى تناقض متن پنجمين روايت از طائفه اولى با مقطوعه طائفه سوم
اين تناقض در ضمن دو نكته و يك سؤال بررسى خواهد شد .
* نكته اول : ميان تفصيل « قرآن كريم » و تفصيل متأخّرين - بين زوجه ذات ولد و غير ذات ولد دادهاند - فرق وجود دارد ؛ زيرا :
- در تفصيل قرآن : فرق بين ذات ولد و غير ذات ولد دائر مدار اين است كه آيا ميّت فرزند دارد يا خير ؟
-
هامش
( 1 ) . ر . ك . به : وسائلالشيعة ، شيخ حر عاملى ( رحمه الله ) ، ج 26 ، ص 208 .