كردهاند ، و اداى دين ( آنها ) . و براى زنان شما ، يك چهارم ميراث شماست ، اگر فرزندى نداشته باشيد و اگر براى شما فرزندى باشد ، يك هشتمشمال آنهاست بعد از انجام وصيتى كه كردهايد ، و اداى دين و اگر مردى بوده باشد كه كلاله [ خواهر يا برادر ] از او ارث مىبرد ، يا زنى كه برادر يا خواهرى دارد ، سهم هر كدام ، يك ششم است ( اگر برادران و خواهران مادرى باشند ) و اگر بيش از يك نفر باشند ، آنها در يك سوم شريكند پس از انجام وصيتى كه شده ، و اداى دين به شرط آنكه ( از طريق وصيت و اقرار به دين ، ) به آنها ضرر نزند . اين سفارش خداست و خدا دانا و بردبار است . « 1 » همانطور كه روشن است ، اين آيه شريفه « دو بخش » دارد :
بخش اول آيه ، در بيان ارث زوج از زوجه
فَإِنْ كانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ
قسمت اول اين آيه ، در مقام بيان ارث زوج از زوجه بوده و مىفرمايد : مرد نيمى از اموال همسر خود را در صورتى كه او ( يعنى آن زن ) فرزندى نداشته باشد به ارث مىبرد ، ولى اگر فرزند و يا فرزندانى داشته باشد - حتى از شوهرى ديگر - شوهر تنها يك چهارم مال را به ارث مىبرد مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِها أَوْ دَيْنٍ .
در ادامه نيز تأكيد مىفرمايد : اين يك چهارم بعد از پرداخت بدهىهاى زوجه و انجام وصيتهاى مالى او خواهد بود ، چنان كه مىفرمايد
مجدداً به بخش اول آيه توجه فرماييد :
وَ لَكُمْ نِصْفُ ما تَرَكَ أَزْواجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ فَإِنْ كانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصينَ بِها أَوْ دَيْنٍ « 2 »
بخش دوم آيه ، در بيان ارث زوجه از زوج
قسمت دوم آيه ، در مقام ارث زوجه از زوج بوده و مىفرمايد : امّا ارث زنان از
هامش
( 1 ) . ترجمه آيت الله ناصر مكارم شيرازى دامت بركاته
( 2 ) . سوره مباركه نساء ، آيه شريفه 12 .