بين اين مرجّحات ترتيبى وجود دارد ، تا گفته شود موافقت كتاب مقدّم است ، و يا مخالفت عامه مقدم است و يا اينكه اصلًا ترتيبى وجود ندارد ؟
بررسى وجود ترتيب ، در بين مرجحات « 1 »
يكى از مباحث بسيار مهمى كه در بحث « تعادل » و « تراجيح » مطرح شده و منشأ اختلافات بسيار زيادى گرديده است ، بحث « ترتيب ميان مرجحات » است كه در آن بحث چندين مبنا ذكر شده است كه اختيار هر كدام از اين مبانى نتيجهاى غير از ديگرى خواهد داشت ، در اين بخش ، جهت نتيجهگيرى ، به « سه » مبنا از مبانى مذكوراشاره مىنماييم :
الف : مبناى عدم ترتيب بين مرجحات
اين نظر را بزرگانى اختيار كردند ؛ همچون :
- مرحوم آخوند خراسانى ( رحمه الله ) در كتاب « كفاية الاصول » ايشاندر آنجا مىفرمايند : ما از روايات ترجيح ، وجهى براى مراعات ترتيب بين
- مرجحات استفاده نمىكنيم .
به اصل عبارت ايشان در كتاب « كفاية الاصول » توجه فرماييد :
« إنه لاوجه لمراعاة الترتيب بين المرجحات » « 2 »
هامش
( 1 ) . لازم به ذكر است علماى اصول ، مرجحات را به صور مختلف تقسيم نمودهاند ، از جمله « مرجحاتِ ناظر به سند ، متن و امور خارجى » يا « مرجحاتِ ناظر به سند ، دلالت ، زمان ورود ، متن و امور خارجى » ( ر . ك . به : علامه حلّى ( رحمه الله ) تهذيب الوصول الى علم الاصول ، ص 278 ؛ حسن بن زين الدين ( ابن شهيد ثانى ) معالم الدين و ملاذالمجتهدين ، ص 243 - 245 ؛ ميرزاى قمى ( رحمه الله ) القوانين المحكمة ، ج 2 ، ص 278 ) . البته مرحوم شيخ انصارى ( رحمه الله ) مرجّحات را به دو نوع داخلى و خارجى تقسيم نمودهاند ؛ از منظر ايشان ، مرجح داخلى يعنى مزايايى كه در خود دليلِ طرفِ تعارض وجود دارد كه خود بر سه بخش تقسيم مىشود : « مرجحات صدورى » ، « مرجحات جهتى » و « مرجحات مضمونى » و مرجح خارجى نيز يعنى مزيتهايى كه با قطع نظر از دليل مزبور ، خود وجود مستقلى دارند ، كه از مصاديقآن مىتوان به : « شهرت عملييا روايى » ، « موافقت با قرآن و سنّت متواتر » و « موافقت با اصل » اشاره نمود . ( فرائد الاصول ، ج 2 ، ص 783 تا 804 )
( 2 ) . ر . ك . به : كفايةالأصول ، آخوند خراسانى ( رحمه الله ) ، صفحه 454 .