أَهْلِيهِمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَلا ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِينُ زيانكاران واقعى كسانى هستند سرمايه وجود خود و خانواده خويش را در قيامت از دست مىدهند ، بدانيد خسران مبين همين است « ( زمر - 15 ) ( 1 ) .
« فخر رازى » در تفسير اين آيه سخنى نقل مىكند كه حاصلش چنين است :
« يكى از بزرگان پيشين مىگويد : معنى اين سوره را من از مرد يخفروشى آموختم ، فرياد مىزد و مىگفت : ارحموا من يذوب رأس ماله ارحموا من يذوب رأس ماله ! : « رحم كنيد به كسى كه سرمايه اش ذوب مىشود ، رحم كنيد به كسى كه سرمايه اش ذوب مىشود » ! پيش خود گفتم اين است معنى * ( إِنَّ الإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ ) * : عصر و زمان بر او مىگذرد و عمرش پايان مىگيرد ، و ثوابى كسب نمىكند و در اين حال زيانكار است » ( 2 ) .
به هر حال از نظر جهانبينى اسلام دنيا يك بازار تجارت است همانگونه كه در حديثى از امام هادى ع على بن محمد النقى مىخوانيم :
الدنيا سوق ربح فيها قوم و خسر آخرون
: « دنيا بازارى است كه جمعى در آن سود مىبرند و جمع ديگرى زيان ( 3 ) .
آيه مورد بحث مىگويد همه در اين بازار بزرگ زيان مىكنند مگر يك گروهى كه برنامه آنها در آيه بعد بيان شده است .
آرى تنها يك راه براى جلوگيرى از اين خسران عظيم و زيان قهرى و اجبارى وجود دارد ، فقط يك راه كه در آخرين آيه اين سوره به آن اشاره شده است ،
هامش
( 1 ) « مفردات راغب » ماده « خسر » .
( 2 ) « تفسير فخر رازى » جلد 32 صفحه 85 .
( 3 ) « تحف العقول » صفحه 361 ( كلمات امام هادى « ع » ) .