نكته : برنامه چهار ماده اى خوشبختى
قابل توجه اينكه قرآن براى نجات از آن خسران عظيم برنامه جامعى تنظيم كرده كه در آن بر چهار اصل تكيه شده است :
اصل اول در اين برنامه مساله « ايمان » است كه زيربناى همه فعاليتهاى انسان را تشكيل مىدهد ، چرا كه تلاشهاى عملى انسان از مبانى فكرى و اعتقادى او سرچشمه مىگيرد ، نه همچون حيوانات كه حركاتشان به خاطر انگيزههاى غريزى است .
و به تعبير ديگر اعمال انسان تبلورى است از عقائد و افكار او ، و به همين دليل تمام انبياى الهى قبل از هر چيز به اصلاح مبانى عقيدتى امتها مىپرداختند ، مخصوصا با شرك كه سرچشمه انواع رذائل و بدبختيها و پراكندگيها است به مبارزه مىپرداختند .
جالب اينكه « ايمان » در اينجا به طور مطلق ذكر شده است ، تا شامل ايمان به همه مقدسات گردد ، يعنى از ايمان به خدا و صفات او گرفته ، تا ايمان به قيامت و حساب و جزا و كتب آسمانى و انبياى الهى و اوصياى آنها .
در اصل دوم به ميوه درخت بارور و پر ثمره ايمان پرداخته از « اعمال صالح » سخن مىگويد .
چه تعبير وسيع و پر محتوايى ، آرى « صالحات » همان « اعمال شايسته » نه فقط عبادات ، نه تنها انفاق فى سبيل اللَّه ، نه فقط جهاد در راه خدا ، نه تنها كسب علم و دانش ، بلكه هر كار شايسته اى كه وسيله تكامل نفوس و پرورش اخلاق و قرب الى اللَّه و پيشرفت جامعه انسانى در تمام زمينهها شود .
اين تعبير حتى كارهاى كوچكى همچون برداشتن يك سنگ مزاحم را از سر